Sveta Petka, zaštitnica Pljevalja

Početkom 20. veka o Pljevljima se pisalo da je „duhovna snaga ovdašnjeg naroda mnogo jača nego u ma kojem drugom srpskom kraju”. A ruski putopisac Aleksandar Giljferding beleži: „Nigde se sloboda narodnog života nije očuvala tako snažno kao u Pljevljima.”

Zahvaljujući toj snazi, uprkos svim atacima, sačuvali su se ovde kandilo vere i plamen pravoslavlja. Palilo se, rušilo, zabranjivalo... pa je od nekada 12 protoprezviterata posle završetka Drugog svetskog rata ostala u Pljevljima samo jedna parohija i tri sveštenika: Milan D. Krezović, Pavle M. Džaković i Ratko V. Gospić. Vernici postradali, a preostali ratom izmučeni, osiromašeni retko su dolazili do hramova. Krštavalo se u tajnosti, na večni počinak odlazilo bez „večnaja pamjat”. Tako je Mitropolija dabrobosanska sa sedištem u Sarajevu, kojoj su Pljevlja tada pripadala, donela na sednici Eparhijskog crkvenog suda i Eparhijskog upravnog odbora 5. januara 1964. Odluku o ukidanju Arhijerijskog namesništva pljevaljskog, a dotadašnje parohije pripojene su Arhijerejskom namesništvu prijepoljskom i goraždanskom... U crkvenoj porti Sv. Petke izgrađen je 1968. aneks gimnazije. Za najveći pravoslavni praznik, rođenje bogomladenca, tražio se treći za unošenje badnjaka...

I tako sve do početka devedesetih i povratka naroda veri pradedovskoj. Obnavljalo se i sveštenstvo, bogosluženja su bivala sve posećenija, narod se počeo verom braniti. Litije nisu išle samo oko crkve, već i ulicama grada, badnjaci su, kao vekovima ranije, nalagani na Raskrsnici, o praznicima je na bogosluženja dolazio vaskoliki svet, podignute su u parohiji desetine novih hramova, a stari, vekovima u ruševinama, obnovljeni.

Sv. Petku slave kao krsnu slavu porodice, sela, a nekada je bila i gradska slava Pljevalja. Pljevlja za to imaju i razlog više, jer su na dan ove svetiteljke, 27. oktobra 1912, žitelji dočekali slobodu posle skoro pet vekova, a na isti dan 1918. izborili i slobodu od austrougarskog okupatora. Zato je na pljevaljskoj Raskrsnici 1927. podignuta i prva gradska crkva u slavu i zahvalnost Sv. Petki. Slavio se ovde Petkovdan i u teškim vremenima, najviše od ženskog življa, koji mu je bio zavetan kao zaštitnici i darodavki materinstva.

Tako je i ove godine uz prisustvo velikog broja vernika i poštovalaca, proslavljena Sv. Petka, Svetom arhijerejskom liturgijom koju je služio episkop mileševski g. Atanasije sa sveštenoslužiteljima, litijom glavnim gradskim ulicama i kulturno-umetničkim programom.

Vojislav Vojkan T. Bojović,
autor knjige „Crkva Sv. Petke u Pljevljima”