Sever Kosmeta živi i bez institucija Prištine

Kosovska Mitrovica – Nakon Kosovske Mitrovice, juče su i u preostale tri opštine na severu Kosmeta – Zvečanu, Leposaviću i Zubinom Potoku osvanuli grafiti koje je potpisala Brigada Sever. U ovim porukama poziva se na bojkot i otpor prištinskoj administraciji, kao odgovor na najavu vlade Albina Kurtija da će 21. novembra započeti izricanje novčanih kazni vozačima koji ne preregistruju vozila sa KM na RKS tablice. U nedelju ujutru grafiti su se pojavili u Kosovskoj Mitrovici, na šetalištu od Trga kneza Lazara ka Glavnom mostu na Ibru, gde je stiglo pojačanje italijanskim karabinijerima, u Ulici kralja Petra Prvog, kao i u ostalim centralnim ulicama (Knjaza Miloša, Lole Ribara). A juče su i na glavnim ulicama i u ostalim opštinama bile ispisane poruke: „Od 21. novembra obaveza je svakog, otpor na svakom koraku. Brigada Sever.”

Kosovska policija sa glavnom komandom u Prištini oglasila se već u nedelju saopštenjem, u kojem  navodi da su preduzeli „potrebne policijske radnje, radi istrage i daljeg postupanja”. Na severu Kosmeta i juče je bilo mirno, ali ništa manje napeto, dok svi sa zebnjom iščekuju eventualno rešenje, kako kriza izazvana jednostranom odlukom Prištine o preregistraciji ne bi dovela do ozbiljnih sukoba, jer Srbi nikako ne pristaju na jednostrane odluke Kurtija. Ističu i da su njegove ucene rezultirale izlaskom Srba iz svih kosovskih institucija – od centralne do lokalne vlasti, izbornih komisija, policije, carine, kosovskih bezbednosnih snaga (KBS), sudstva, ali i onih koji su radili kao obezbeđenje objekata i ljudi u mirovnim misijama.

Taj izlazak Srba nije poremetio ustaljeni tok života, s obzirom na to da je 99 odsto srpskog stanovništva bilo usmereno na institucije države Srbije. Normalno funkcionišu dečja obdaništa, škole, fakulteti i zdravstvene ustanove koji su, inače, oduvek u sistemu Republike Srbije. Nesmetano rade i lokalne samouprave i preduzeća koji su pod ingerencijom Srbije. Retko ko oseća da ne rade kosovske institucije – opštine na čijem su čelu po Briselskom sporazumu bili srpski gradonačelnici, kao ni retke ostale institucije pod patronatom prištinske administracije.

Jedno od najvažnijih pitanja je izostanak srpskih policajaca, koji su 4. novembra skinuli uniforme, a potom i razdužili oružje. Oko 600 Srba je u toj sferi vlasti napustilo radna mesta po kosovskom sistemu. Na gradskim ulicama nema policije, dok su u policijskim stanicama ostali Albanci koji su, inače, i pre odlaska Srba tu radili. Kako „Politika” nezvanično saznaje, u policijskoj stanici sever u Kosovskoj Mitrovici se smenjuje oko 40 Albanaca, u Zvečanu ih je četvoro u smeni, u Leposaviću šest, a od četiri do šest policajaca je u stanici u Zubinom Potoku i smena im traje po 12 sati.

Međutim, ono što posebno zabrinjava su navodi da specijalna jedinica pod komandom Prištine, Rosu ponovo kontroliše saobraćaj na magistralnim putevima koji vode ka prelazima Jarinje i Brnjak, u opštinama Leposavić i Zubin Potok, a vidljivi su i na lokalnim putevima, naoružani do zuba i s fantomkama na glavama. Njihovo neprijateljsko ponašanje posebno dolazi do izražaja nadomak prelaza, gde su pre dva meseca ojačali punktove betonskim zidovima, a stacionirani su kao navodna pomoć tzv. pograničnoj policiji. Pri zaustavljanju vozila isključivo pričaju na albanskom jeziku, a na žalbe građana u Inspektoratu policije u Prištini su i ranije, pre izlaska Srba iz KPS-a, odgovarali da „specijalna jedinica obavlja posao u skladu sa zakonom”.

Neprijatnost zbog pripadnika specijalnih jedinica Rosu, kod žitelja na severu Kosmeta postaje izraženija tokom večernjih časova, pa se malo vozila može videti na drumovima u tom periodu. Kfor relativno retko patrolira severom, a mogu se videti i pripadnici Euleksa koji u paru krstare, uglavnom deonicama koje vode ka prelazima. Helikopteri Kfora nadleću, bar, jednom dnevno teritoriju severa, a ka bazi „Noting Hil”, jedinoj na severu Kosmeta, u opštini Leposavić, stacionirana su dva vozila pripadnika američkih marinaca.

U bazi su, prema saznanjima „Politike”, američki vojnici, a neretko se na nekih 200 metara od skretanja za bazu sa lokalnog puta mogu videti pripadnici Rosu, koji „kontrolišu saobraćaj”. Poseban nespokoj je izražen kod meštana podno Rogozne i Kopaonika uz samu administrativnu liniju, gde u pojedinim selima ima tek jedno ili dvoje starijih žitelja. Iako su navodi o mogućoj eskalaciji prisutni danonoćno, posebno brinu glasine da pripadnici KBS-a mogu da izvrše svojevrsni upad na Glavni gradski most u Kosovskoj Mitrovici, ali i da krenu ka zauzimanju prelaza na kojima inače dežuraju albanski policajci i carinici.