Predstavljena prva studija o stradanju Roma u NDH

U Kući romske kulture u Beogradu juče je održana konferencija za novinare povodom objavljivanja knjige „Samudaripen Roma u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj”, autora dr Dragoljuba Ackovića. „Reč je o prvoj studiji o stradanju Roma na prostoru Nezavisne Države Hrvatske, i kao takva knjiga je jedinstvena monografija u svetskoj istoriografiji”, istakao je Gideon Grajf, izraelski profesor i stručnjak za Holokaust, koji je inače i recenzent pomenute studije. On je ukazao na veliki doprinos Ackovićevog dela proučavanju stradanja romskog naroda tokom Drugog svetskog rata.

Posebno je pohvalio energiju i upornost kojima su Acković i Svetski parlament Roma, čiji je on član, uspeli da privuku pažnju bivše nemačke kancelarke Angele Merkel da 2012. godine otvori i otkrije Memorijalni park Roma i Sinta u Berlinu, prvi i jedini Memorijalni park za Rome u celom svetu. Upravo na tom mestu, deset godina kasnije predsednik Nemačke Frank Valter Štajnmajer, u svom govoru zatražio je oproštaj od Roma za počinjen genocid u Drugom svetskom ratu.

U fokusu autorovog istraživanja značajna pažnja posvećena je sudbini Roma koji su internirani u logor Jasenovac, gde se, kako je ukazao Grajf, prema njima posebno brutalno postupalo.

„Opisani rezultati istraživanja i povučena paralela sa svetski ozloglašenim Aušvicom imaju cilj pružanje nedvosmislenih dokaza da je Jasenovac bio najbrutalniji i najzloglasniji logor smrti od ukupno osam koliko ih je postojalo u Drugom svetskom ratu”, naglasio je Grajf.

Dodao je da istoričari i istraživači treba da se fokusiraju na to kako se boriti protiv revizionizma.

„Osim što pišemo knjige i snimamo filmove i držimo predavanja, trebalo bi da ujedinimo snage i protestujemo protiv pokušaja antisemitizma i svake vrste diskriminacije Srba, Jevreja i Roma u ovom trenutku”, ocenio je Grajf.

Autor knjige Dragoljub Acković je naglasio da mu je podsticaj za pisanje opsežne studije zapravo bila činjenica da 80 godina od prestanka rada logora smrti Jasenovac, nije bila napisana nijedna studija o stradanju Roma na tom stratištu.

„Gotovo nijedan Rom koji je ušao u logor, bez obzira na godine i pol, nije preživeo. Svakodnevno su mučeni i ubijani, vrlo često na brutalne načine, što je vidljivo iz brojnih preloma lobanje ekshumiranih žrtava iz masovnih grobnica. Samo na romskom groblju u Uštici postoji 21 takvo mesto, u kojima je pronađeno blizu 17.000 žrtava”, istakao je Acković.

Kako je ukazao, tokom Drugog svetskog rata ubijena je skoro cela romska zajednica u NDH.

„Posledice toga postoje i danas. Većina Roma ubijena je u koncentracionom logoru Jasenovac sredinom 1942. godine. Dve decenije nakon završetka Drugog svetskog rata podignut je ’Kameni cvet’, spomenik žrtvama logora Jasenovac (1966), a osnovan je i Memorijalni muzej Spomen-područja Jasenovac (1968)”, zaključio je autor, dodajući da je knjigu posvetio ocu koji je stradao pod nacističkom vlašću u logoru Staro sajmište na teritoriji NDH.

Među sedam likova Roma koji predstavljaju stradale romske žrtve na memorijalnoj ploči u Berlinu, nalazi se upravo lik oca dr Ackovića.

Neposredno pred predstavljanje knjige Acković je zajedno sa Gideonom Grajfom i Gojkom Rončevićem Mraovićem, preživelim logorašem dečjeg logora „Jastrebarsko”, posetio Hram Svetog Save, gde su zapalili sveće i ispred freske jasenovačkih novomučenika održali minut ćutanja i pomen svim žrtvama stradalim na području NDH.