Komemoracija povodom „Niškog incidenta”

Niš – Nedaleko od sela Trupale. na izlazu iz Niša prema severu pored spomen-obeležja, podignutog pre dve i po godine poginulim vojnicima Crvene armije, organizovan je komemorativni skup povodom godišnjice „Niškog incidenta”. Posle polaganja cveća i venaca na spomenik, evocirane su uspomene na herojsku borbu za oslobođenje Niša, Srbije i Jugoslavije i, posebno, na granatiranje kolone Crvene armije koja je iz Niša krenula prema severu Srbije u oslobodilački pohod protiv fašizma i okupatora naše zemlje, i na potonji sukob savezničkih i sovjetskih aviona na nebu 7. novembra 1944. godine. U bombardovanju kolone stradala su 34 vojnika Crvene armije, među njima i general Kotov, a ranjeno je 39.

Cveće i vence juče su na ovo spomen-obeležje položili predstavnici grada Niša i Nišavskog okruga, Vojske i MUP-a Srbije, Srpsko-ruskog humanitarnog centra, brojnih niških udruženja koja neguju slobodarske tradicije i predstavnici Udruženja Srpsko-ruskog prijateljstva u Srbiji i Nišu.

Spomenik je podignut povodom 77-godišnjice pobede nad fašizmom u Drugom svetskom ratu, a otkrili su ga ruski ambasador Aleksandar Bocan-Harčenko i tadašnji ministar unutrašnjih poslova Srbije Aleksandar Vulin. Spomen-obeležje podignuto je na inicijativu Ruskog centra za nauku i kulturu „Ruski dom“ u Beogradu i Ambasade Rusije u Srbiji, uz podršku grada Niša i Društva srpsko-ruskog prijateljstva i ruskih sunarodnika u Srbiji „Naisus“.

Kako je juče na skupu rekao Nebojša Ozimić, istoričar Narodnog muzeja, ovaj spomenik pokazuje da se čuvaju zajedničke vrednosti i sećanja na herojsku borbu vojnika Crvene armije i pripadnika narodnooslobodilačke vojske protiv nacista i domaćih okupatora u Drugom svetskom ratu. Tog 7. novembra, rekao je Ozimić, u Nišu je posebnim svečanostima bio obeležavan Dan oktobarske revolucije (organizovani su fudbalska utakmica ekipa oslobodilačke vojske i Crvene armije i bila je zakazana vojna parada), kada su saveznički avioni raketama i bombama napali motorizovanu kolonu koja se iz Niša uputila na sever naše zemlje.

Na vest da je granatirana kolona i da ima poginulih i ranjenih, sa Malog Jastrepca, gde su bili stacionirani, podignuti su avioni Crvene armije, koji su se sukobili sa 12 savezničkih lovaca iznad Sićevačke klisure. U borbi na nebu pogođena su i srušena po tri saveznička i sovjetska aviona, a poginula su po dva pilota. Saveznička komanda se kasnije pravdala da je napala kolonu Crvene armije zbog greške u čitanju mape, koja je navodno pokazivala da se avioni nalaze iznad Ibarske magistrale, a da je u koloni bila nemačka vojska u bekstvu, ali to objašnjenje sovjetska strana nikada nije prihvatila.

Mnogi istoričari su decenijama posle „Niškog incidenta” tvrdili da je to bio i početak hladnog rata...