Buđenje aveti na lepom crnom Dunavu

„Divan je to dečko”, rekao bi jedan „Politikin” grafičar blažene naravi za pukovnika Marka Skeja, od 1992. do 1994. godine komandanta devete, splitske bojne (bataljona) HOS-a („Hrvatskih obrambenih snaga”, osnovanih 1991), formacije nazvane po Pavelićevom krvniku Rafaelu Bobanu, komandantu zloglasne ustaške „Crne legije”.

Danas je pukovnik poglaviti maneken hrvatske političke policije za povremenu i doziranu upotrebu. Njegova HOS-ovska armada preuzela je ove godine čelnu poziciju u komemorisanju 18. novembra, dana kad je JNA savladala Tuđmanove trupe u Vukovaru. U standardnim crnim uniformama, mašući svojim ratnim, satenskim crnim barjacima, na kojima je dominirala ustaška verzija šahovnice, potpisana pokličom „Za dom spremni” (ZDS), HOS-ovci su predvodili „Kolonu sjećanja” u kojoj je ove godine, kao nikad ranije, bilo čak 150 hiljada šetača, kako je saopštila gradska vlast. Vukovarskim ulicama odjekivalo je horsko skadiranje ZDS-a.

Crnu avangardu sledili su svi najviši hrvatski državni funkcioneri. Ideološki levi predsednik Republike Hrvatske (RH) Zoran Milanović pružio je ruku hrvatskom premijeru, čelniku desničarskog HDZ-a Andreju Plenkoviću, s kojim je u svakodnevnoj, opsesivnoj i histeričnoj svađi.

Mnoge, mlađe muške ruke, visoko su  podignute u znak nacifašističkog pozdrava, što je snimila agencija „Videoplus” a objavio portal Kosovo onlajn. Portal jučerašnjih zagrebačkih „Novosti” dodao je: „Znakovito je da su se šovinistički pozdravi i crne uniforme i zastave sa ustaškim ZDS vijorile iznad glave predsednika RH Zorana Milanovića pa policija nije reagovala”.

U dvorištu vukovarske bolnice nastupili su jedan vukovarski glumac, klapa Svetog Jurja iz sastava Hrvatske ratne mornarice i Najbolji hrvatski tamburaši. Molitvu je predvodio đakovački nadbiskup Đuro Hranić, a svetu misu celebrirao apostolski nuncije (ambasador Vatikana u Zagrebu) Đorđo Lingva.

Takva je bila scena, u kojoj je, kao i nedeljama ranije, tokom priprema, dominirao pitomi lik Marka Skeja. Jedina, najsitnija moguća disonanca, usamljeni treptaj disharmonije bila je usputna impresija Peđe Grbina, lidera opozicionog SDP-a kako je u marševskoj koloni primetio „ljude s čudnim brčićima”, što je bio lakonski eufemizam za pukovnikove negovane adolfovske mustaće, i ko zna čije još.

Skejo po potrebi

„U kojim intervalima i dozama konzumirati ustašluk”, naslov je jednog zanimljivog priručnika hrvatske farmakopeje.

Ovogodišnji raspored terapijskih seansi u znaku je oštrih oscilacija. Splitski HOS svake godine svečano obeležava dan Pavelićeve endehazije, pored spomeničkog obeležja sa ustaškim insignijama, posvećenog njihovom idolu Bobanu. Tekuće godine, slavljenje 10. aprila je „tradicionalno proteklo u marširanju crnih odora, sa ustaškom ikonografijom, javnim, orkestriranim i horskim uzvikivanjem ZDS, a uz stara prepoznatljiva lica iz tog proustaškog miljea ove godine u prvim redovima bili su istaknuti podmladci HOS-a, također u crnima uniformama” (portal „Novosti”, 11. aprila 2023).

Marko Vučetić, profesor filozofije na zadarskom univerzitetu, komentarisao je slučaj za „Novosti”:

– Okupljanje crnokošuljaša u Splitu je tipičan model stvaranja paralelne povijesti. Uz orkestrirano isticanje ustaškog znakovlja umiješao se i evolucioni kontekst u kom se stvara podmladak i osigurava opstanak te ustaške i fašističke ideologije i živog mesa koje će takvu ideologiju ubuduće nositi.

Vučetić, kritikujući pravni sistem po kojem se ustaški performansi tretiraju kao prekršajno, a ne krivično delo, kaže: „Postojećim tretmanom država na pervezan način hrani ustašku ideologiju”.

Zadarski nastavljači Pavelićeve tradicije nisu se dali Splićanima, dižući omaž enedahiziji ne viši stepen. U mestu Visočani, misu za NDH služio je don Mario Soljačić. Po tumačenju Vučetića, ovakav čin nije suva simbolika već indoktrinacija sa pseudobiblijskom insinuacijom:

– Jedan od uspješnih načina povezivanja sa ustaštvom je i kroz božji blagoslov koji dolazi kroz lik svećenika, ovoga puta Soljačića, koji je obrazovan, nije jedan od župnika koji ne shvaća šta se događa. Danu 10. travnja dajemo božansku svetu dimenziju i dimenziju prognanog naroda koji je trpio zbog toga što je bio vjeran domovini i Krstu. To su naše perverzije koje nosimo i ne osuđujemo na pravi način.

Drugi po redu krunski datum u hrvatskom kalendaru, proslava „Oluje” 5. avgusta u Kninu, kao nikad pre, prošla je bez Skeja i družine. Udarni ešalon HOS-a policija je zaustavila na prilazu gradu i sprovela ga dovoljno daleko. Režiserima kninskog derneka, zbog nečeg ili nekog, nije odgovaralo da tog dana rulja u crnim uniformama urla ustašku varijantu „Zig Hajla”.

A onda, posle posta u Kninu, na trećoj pozornici domovinskog triptiha, na obali Dunava, volšebni preokret: pukovnik je izbio na čelo kolone koju je predvodio sa svojim darkerima.

Redžo Krilnik

Domovinskom pokretu, hrvatskoj ekstremno desnoj stranci koja vlada u Vukovaru, HOS je bio potreban za asistenciju u sprečavanju Milorada Pupovca odnosno delegacije Srpske demokratske samostalne stranke da bace venac u Dunav, „u počast žrtvama rata u Vukovaru”, što se godinama praktikovalo dan uoči glavne komemoracije.

Simbolika tog pred-čina obično se uopštava ovakvom formulacijom, ali je jasno da taj venac kojeg nosi dunavska vodurina interpretira sudbinu srpskih, predratnih civilnih žrtava u Vukovaru.

Hrvatski propagandisti i srpski antiratni profiteri odavno su zamrsili redosled događaja. Rat u unesrećenom gradu nije počeo „agresijom” JNA, već napadom Zbora narodne garde na tada regularnu jugoslovensku vojsku i njene objekte, u okviru svehrvatske akcije blokiranja i osvajanja kasarni JNA, pa i one u Vukovaru. Ta inverzija prikriva ništa manje važnu činjenicu: ubijanje u Vukovaru nije počelo činom rata već mesecima ranije.

Verovatno najveći hrvatski ratni zločinac Tomislav Merčep, kojeg je hrvatski sud preko volje, jedva osudio, pošto Haški tribunal nije bio zainteresovan za njegov krimen, bio je pre rata sekretar Sekretarijata za narodnu odbranu Vukovara. Fedinand Jukić, agent hrvatskog SZUP-a (tajne službe) u Vukovaru, rekao je osječkom novinaru Dragu Hedlu da je po Merčepovoj komandi, pre ratnog okršaja u Vukovaru, „nestalo” 126 Srba civila odnosno da su „plivali Dunavom”, kako kaže Hedl (intervju Hedla Ladi Tomičiću, VidaTv, jutjub). U avgustu 1991. o Merčepovim likvidacijama srpskih civila, najviše hrvatske državne funkcionere i glavne opozicione vođe izvestio je Marin Vidić Bili, predstavnik hrvatske vlade u Vukovaru.

Pupovca, koji je odustao od dolaska u Vukovar, uz Marka Skeja i družbu, čekao je još jedan crni svat, Božo Bačelić, po predratnom identitetu Redžo Đinđić, zvani Limun, jedini pravosnažno osuđeni hrvatski bojovnik za ratne zločine nad Srbima tokom ili nakon „Oluje” (portal „Novosti”, sa priloženom fotografijom, 17. novembra 2023), inače vlasnik kafića i fast-fuda „Krilnik” (najviši čin u Ustaškoj vojnici i HOS-u) u Grebaštici kod Šibenika, „ukoliko vas put nanese” u to malo, pitoreskno ribarsko mesto, kako kaže isti izvor (13. avgusta 2020).

Limuna je kao predstavnika šibenskih „dragovoljaca” primao nekadašnji predsednik Sabora RH Zdravko Tomac, Tuđman ga je odlikovao Redom hrvatskog trolista i medaljom „Oluja”, a Glavni štab Hrvatske vojske nagradio pištoljem.