Samo Partizan osvajao i evropskog i srpskog „Koraća”

Od osnivanja evropskih košarkaških kupova (1957/58), menjali su se i nazivi, formati i vlasništvo nad tim takmičenjima, a novo vreme, sa novim idejama, obrisalo je neka velika imena sa pobedničkih pehara. Još davno su nestali evropski Kup Koraća, Kup Saporte i Kup Lilijane Ronketi, mada to nije umanjilo značaj ovih ličnosti u istoriji košarke. Amerikanci to drugačije rade, pa će se tako verovatno i u narednim vekovima, u njihovom profesionalnom sportu, dodeljivati Stenlijev kup, Lombardijev trofej, O Brajenov trofej…

Prestižni pehari nazivaju se po funkcionerima (kao nekada po Žilu Rimeu, za prvaka sveta u fudbalu, Leriju O’ Brajenu, Lamaru Hantu, Rajmundu Saporti…) , trenerima (Vins Lombardi), po onima koji su platili njihovu izradu (Dejvisov kup u tenisu od 1900, po Dvajtu Dejvisu), pa i po političarima (Stenlijev kup, NFL, po Frederiku Arturu Stenliju)… Svoj pehar ima i izumitelj košarke Džejms Nejsmit (dodeljuje se prvaku sveta u košarci).

Ali, da se vratimo na našeg Koraća čije ime nastavlja da živi kroz Kup Srbije (Hrvati su svoj kup nazvali po Krešimiru Ćosiću).

Radivoj Korać (1938–1969), jedan od najboljih strelaca u istoriji evropske košarke, izgubio je život u saobraćajnoj nesreći 1969, a dve godine kasnije počelo je evropsko takmičenje s njegovim imenom. Taj evrokup je maltene, ravan današnjoj Evroligi, jer je okuplja ekipe najboljim nacionalnim ligama plasirane od drugog do petog mesta. Mada je Bora Stanković kao trener (OKK Beograda) lansirao Koraća među zvezde, na ideju da se to takmičenje nazove po njemu došao je prvi generalni sekretar Fibe Vilijam Džons. Kako je Stanković, naslednik Džonsa na čelu Fibe, naveo u svojoj autobiografiji: Korać je bio Džonsov omiljeni košarkaš.

Sudbina je htela da upravo OKK Beograd igra u finalu prve sezone (1971/72) evropskog Kupa Koraća, ali i da izgubi od zagrebačke Lokomotive (danas Cibona) posle dve utakmice. Beograđani su pobedili kod kuće sa 12 poena razlike, u revanšu su imali osam poena prednosti na poluvremenu, međutim, nisu mogli da zaustave Nikolu Plećeša (40 poena, 94:73). Prvi srpski klub koji je osvojio ovaj trofej bio je Partizan, u sezoni 1977/78, sa trenerom Rankom Žeravicom.

Evropski Kup Koraća igrao se od 1972. do 2002. godine, zatim je Košarkaški savez Srbije i Crne Gore preuzeo to ime za svoj kup, a od 2006. tako se zove Kup Srbije.

Ako domaći kup računamo kao jedno takmičenje (nekada Jugoslavije, danas Srbije), najviše puta je domaćin bio Niš, u kome će se ovog vikenda 20. put odlučiti ko je pobednik.

Malo je gradova u Evropi koji su toliko puta ugostili završnicu domaćeg kupa kao što je to Niš. Dvorana „Čair” postala je sinonim borbe za pehar kupa, a sve je i krenulo od otvaranja tog objekta, 1974. godine.

Iako je ovde reč o košarkašima, dvorana je podignuta u slavu ženske košarke koja je u Nišu bila daleko ispred muške. Košarkašice Studenta su sedamdesetih godina imale zapažene rezultate, a jednom su bile i četvrte u državi (1979/80).

U svojoj prvoj godini, 1975, „Čair” je ugostio finale Kupa Jugoslavije: Crvena zvezda – Jugoplastika 81:79. Bio je to duel dva tima koja su, rečeno današnjim rečnikom, imala kvalitet za fajnal for Evrolige. Na jednoj strani Slavnić, Kapičić, Simonović, Rakočević, Vučinić, Sarjanović… Na drugoj Rato Tvrdić, Šolman, Jerkov, Prug, Manović, Krstulović…

Dragan Kićanović obeležio je finale 1979, a Partizan je bio bolji od Zadra (93:86). U sezonama kada su osvojili svoje obe „triple krune”, „crno-beli” su osvajali domaći kup u Nišu. Posle 1979, ponovili su to i 1992. godine (u finalu protiv Bosne 105:79), uoči puta za Istanbul, u kojem su postali evropski šampioni. Prvi put trener je bio Dušan Ivković, a drugi put Željko Obradović.

Najveću senzaciju u istoriji Kupa Jugoslavije napravio je IMT, kada je u polufinalu izbacio ekipu Partizana (86:80), a u borbi za trofej savladao Olimpiju (76:73). To je jedini put da je jedan drugoligaš osvojio pehar.

Tada je prvi put pobednik Kupa Jugoslavije odlučen na završnom turniru (četiri tima). Partizan je imao jednu od najboljih ekipa u svojoj istoriji: Đorđević, Obradović, Nakić, Paspalj, Grbović, Divac, Savović, Koprivica… Proslavio se igrač IMT-a Milan Mlađan koji je u polufinalu postigao 34 poena, a u finalu 25. Trener je bio Dragan Šakota.

Još jedan klub iz senke – FMP – osvojio je svoj prvi trofej u Nišu. U finalu 1997. godine, ekipa iz Železnika (trener Momir Milatović) savladala je Partizan sa 105:92. Klub iz predgrađa Beograda ponovio je taj uspeh 2003, kada je na njegovoj klupi bio Vlade Đurović.

Narednih 13 puta, kada je Niš bio domaćin, pehar su osvajali Partizan (2008–2010, 2012, 2018-20), Crvena zvezda (2015, 2017, 2022, 2023, 2024) i Mega (2016) koja je iznenadila crno-bele u finalu – 85:80. „Crno-beli” su jedini srpski klub koji je osvajao i evropskog i srpskog „Koraća”: taj evropski pehar podigli su tri puta – 1978 (trener R. Žeravica), 1979 (D. Ivković), 1989 (D. Vujošević)…

Korać u brojevima

1 put najbolji strelac Olimpijskih igara (Rim 1960)

2 puta igrao za Tim sveta FIBA

3 puta najbolji strelac evropskih šampionata

6 medalja na najvećim takmičenjima

7 puta najbolji strelac Prvenstva Jugoslavije (1957, 1958, 1960, 1962-65)

20 poena po meču (20,1) prosek u reprezentaciji

55 poena (54,83) prosek po meču u Evroligi 1964/65.

74 poena na meču OKK Beograd – Mladost Zagreb, 1962.

91 put (mečeva) najbolji strelac reprezentacije

99 poena na meču OKK Beograd – Alvik 155:57, rekord Evrolige, 1965.

100 slobodnih bacanja iz 100 pokušaja u jednom TV šou u Belgiji

157 mečeva za reprezentaciju

3.153 poena za reprezentaciju

Lična priznanja

-Kuća slavnih Fibe (2007)

-Nejsmitova kuća slavnih (2022)

-Jedna od 50 najzaslužnijih ličnosti za prvih 50 godina Evrolige (Kupa šampiona)

-Najbolji igrač Evropskog prvenstva u Beogradu 1961.

-Sportista godine Jugoslavije za 1960.