Seksualna retorika

Predsednički izbori nas čekaju za koju nedelju, a predizborni slogani se užurbano smišljaju u agencijama za politički marketing. Biranje predsednika države, to jest lidera svih nas, ispostavlja se kao neverovatno polje za kreativnost političke reklame - pa ipak, većina reklamnih poruka, kojima se građani mame da se priklone nekom vođi, ima prikrivenu seksualnu simboliku. Jer, simbolički, vođa je dominantni mužjak, onaj koji je glavni u čoporu, onaj koji pobeđuje zbog svoje snage, onaj - koji će, u krajnjoj liniji , podrediti sebi ne samo sve ženke, nego čitavu grupu.

Otuda nije čudno što se u savremenoj teoriji modernog liderstva ono povezuje sa simboličkom patrijarhalnom usredsređenošću na falus - psihoanaliza bi tu rekla da se radi o drevnom strahu zapadnog heteroseksualnog muškarca od penetracije, seksualne neadekvatnosti i anksioznosti usled straha od kastracije. Iz psihoanalitičke perspektive, dakle, liderstvo predstavlja simboličko silovanje organizacije, tržišta i prirode, a savremene teorije o liderstvu pokušavaju da dokažu da je tu čitavo simboličko polje prepuno faličkih fantazija. Radi se o tome da strategiju i fantaziju ideje liderstva u stopu prati retorika koja je u dubokoj simboličkoj vezi sa falusom i njegovim razarajućim moćima - iza tih reči krije se ideja o simboličkoj "mužjačkoj" represiji.

Moćan, snažan ili agresivan lider jeste ideal zapadne civilizacije koja danas ne preza da, zarad političkog marketinga, i bukvalno prikaže muževnost vođa - pojedini lideri poput Putina ili Sarkozija slikaju se goli do pojasa, kako bi njihovi birači mogli i stvarno da vide da imaju posla sa muškarčinama.

Moderno liderstvo sublimira ovu mušku simboliku, čak i u retorici, dok postmoderna teorija pokušava da raščlani tu opčinjenost patrijarhalnom snagom i obožavanje falusa - zato nije čudo što mnogi postmodernisti danas u seksualnom jeziku liderstva vide određeno osvajanje, potčinjavanje, silovanje - ne samo sveta i prirode, već svega živog, uključujući i zdravu pamet.

Kod nas je onomad neko pominjao "muški potez", Milošević je poručivao "da se Srbija saginjati neće", a Dačić je krenuo u pohod sloganom "Glavu gore". Karić je poručivao o "snazi Srbije", a stegnute pesnice i muška odlučnost dominiraju i našom propagandnom političkom scenom. U rečniku politike pominju se moć, snaga i odlučnost, hrabrost - ali i mlakonje, i mekušci, što je uglavnom rezervisano za pobeđene protivnike. Šta tek reći o penetraciji tržišta, pukotinama u zakonodavstvu, ispunjavanju ambisa u međusobnim odnosima, rupturi sistema, cepanju jedinstva, a šta tek o klipovima i osovinama, o rupama u zakonima, uranjanju u probleme, o dominaciji i subordinaciji, a šta tek o ličnoj satisfakciji?

A gde su tu veliki i mali, pobednici i oni "koji su ostavljeni iza leđa"? Šta reći o onima koji su potučeni do nogu, ili o onima koji su potrošeni i bačeni, upotrebljeni, zloupotrebljeni i ostavljeni? Politička retorika nudi i političko zavođenje, koketeriju, potenciju i impotenciju, kukavičluk - ne samo kao bezmudost, nego i političke ćorke, besplodnost politike, neadekvatnost, osvajanja i pokoravanja, submisivnost i agresivnost, borbu i konkurenciju (što je imenica ženskog roda), čvrste ruke, i jake principe, uspravno držanje, nametnuta rešenja, ultimatume, i diktate, i dizanje (pobune, glasa, revolucije).

Utoliko nije čudno što se u našem javnom političkom govoru, osim navedene simboličke seksualne retorike, često mogu čuti otvorene seksualne pretnje silovanjem - oličene u najjasnijem srpskom načinu komuniciranja - u psovkama. A seksualni čin u našem jeziku uglavnom je označen kao pretnja i agresija. Otuda veza između seksualne retorike i politike može da se čita i kao bukvalno i kao simboličko, i seksualno i političko pokoravanje. www.mirjanabm.com