Danas 65. godišnjica Dana D

LONDON – Skakanje padobranima, prigodne ceremonije i vatromet samo su deo manifestacija kojima će biti obeležena 65. godišnjica savezničkog iskrcavanja u Normandiji, poznatijeg kao "Dan D", koje je preokret u Drugom svetskom ratu.

Svečanoj ceremoniji prisustvovaće princ Čarls i britanski premijer Gordon Braun, zajedno sa francuskim i američkim predsednicima Nikolom Sarkozijem i Barakom Obamom.

Događaju tradicionalno svake godine prisustvuje i britanska kraljica Elizabeta Druga, ali joj ove godine Francuska na iznenađenje mnogih nije uručila poziv.

Francuska je prošle nedelje negirala da je imala nameru da je uvredi, ističući da je ceremonija franucsko-američka stvar i da prema postojećem protokolu nije bilo neophodno pozvati i britansku kraljicu.

Rojalisti u Britaniji ističu da je za sve kriv sam Sarkozi, jer iako nije pozvao kraljicu, lično još u martu, uručio je poziv britanskom premijeru Braunu.

Najznačajniji događaj odigraće se na američkom ratnom groblju u Normandiji, u blizini plaže Omaha - što je šifrovan naziv za jednu od pet plaža na kojima je počela invazija saveznika. Groblje je danas zvanično u vlasništvu SAD.

Bitka za Normandiju vodila se 1944. između snaga nacističke Nemačke, koje su okupirale zapadnu Evropu, i invazionih savezničkih snaga koje su činili Amerikanci, Britanci i Kanađani.

I šezdeset godina kasnije, invazija Normandije, poznata i kao Operacija Overlord, ostaje najveća pomorska invazija u istoriji, koja je uključivala preko sto pedeset hiljada vojnika koji su prevezeni preko kanala La Manš iz Engleske u Normandiju u okupiranoj Francuskoj.

Većinu savezničkih snaga činile su američke, britanske, kanadske i francuske jedinice. Druge zemlje, čiji vojnici su takođe učestvovali u bici, bile su Australija, Belgija, Čehoslovacka, Grcka, Holandija, Novi Zeland, Norveška i Poljska.

Iskrcavanje u Normandiji započelo je noćnim padobranskim i jedriličarskim desantom, masivnim vazdušnim napadima i pomorskim bombardovanjem nakon kojeg je usledio desant, 6. juna, ili "Dan D".

Bitka za Normandiju potrajala je još dva meseca koliko je trebalo savezničkim snagama da uspostave čvrst mostobran na evropskom kopnu i da probiju nemačku liniju fronta u Francuskoj, a okončana je sa oslobađanjem Pariza i uništenjem džepa kod Faleza.