Putin se izvinio Poljacima

Od našeg dopisnika
Prag, 31.  avgusta – Ruski premijer Vladimir Putin, u želji da smiri poljsko-ruske sporove povodom Drugog svetskog rata, osudio je danas nemačko-sovjetski pakt o nenapadanju iz 1939. i izrazio žaljenje zbog masakra Poljaka u Katinskoj šumi koji je 1940. izvršila tajna sovjetska služba NKVD.

Prvi septembar 1939, dan kada je započeo Drugi svetski rat, bio je, prema Putinu, „najtragičniji datum u istoriji Evrope i sveta”. Putin, koji će sutra učestvovati na poluostrvu Vesterplate, kod Gdanjska, na velikom međunarodnom skupu u okviru obeležavanja godišnjice izbijanja rata, koji je počeo napadom Nemačke na Poljsku, napisao je to u pismu Poljacima a danas ga objavljuje najugledniji i najtiražniji poljski list „Gazeta viborča”. Nemački napad i heroizam 182 poljska branioca Vesterplata u borbi protiv mnogostruko premoćnijeg neprijatelja simbolišu početak rata i otpor Poljaka nacističkoj agresiji. Na ovom skupu glavni gost iz inostranstva biće, pored Putina, nemačka kancelarka Angela Merkel.

Putin je u pismu eksplicitno osudio pakt Ribentrop-Molotov iz avgusta 1939. u kome su se SSSR i nacistička Nemačka dogovorili o međusobnom nenapadanju. U tajnom dodatku pakta podeljene su oblasti u srednjoj i istočnoj Evropi i na osnovu toga je Crvena armija 17. septembra 1939. napala na Poljsku i zauzela njen istočni deo.

Ipak, prema Putinu, ne mogu se počeci ovog najubistvenijeg i najrazornijeg rata u istoriji čovečanstva tražiti samo u ovom paktu. On ih vidi, takođe, u Minhenskom sporazumu kojim je sudetska oblast u Čehoslovačkoj pripojena hitlerovskoj Nemačkoj i u Versajskom ugovoru o miru iz 1919. koji je bio nametnut zemljama poraženim u Prvom svetskom ratu.

Putin piše da „ruski narod, čiju je sudbinu deformisao totalitarni režim, dobro razume osetljivost Poljaka u pogledu Katina gde počivaju hiljade poljskih vojnika”. U Katnnskoj šumi sovjetska tajna služba NKVD, prema poljskim izvorima, pobila je više od 15.000 poljskih oficira i vojnika i taj zločin pripisala nacistima. Taj masakr Putin kvalifikuje kao zločin.

Ruski premijer još iznosi: „Duboko smo zahvalni za to što se u Poljskoj, u zemlji za čiju je slobodu palo više od 600.000 vojnika Crvene armije, sa pažnjom i uvažavanjem odnose prema njihovim grobnicama.”

Putin u svom pismu poziva na „oslobađanje od nepoverenja i predrasuda” u odnosima između Poljske i Rusije. Ovaj apel dolazi u vreme kada se upravo u vezi sa Drugim svetskim ratom razgoreo novi spor oko tumačenja događaja iz zajedničke teške i traumatične istorije. A za Poljake to nije uopšte daleka istorija – čak 72 odsto njih smatra da je to još uvek živi deo poljske istorije.