Karađorđev konak u Dobrunu

Višegrad – Manastir Uspenije presvete Bogorodice u Dobrunu kod Višegrada spada u red najstarijih nemanjićkih manastira na prostorima današnje Bosne i Hercegovine. Po Savi Kosanoviću, mitropolitu sarajevskom, Manastir Dobrun datira još iz devetog veka, po drugim istoričarima, podignut je 1219. godine, kada je Srpska pravoslavna crkva dobila svoju samostalnost. Srpska pravoslavna crkva u to vreme, upravo na ovom prostoru, imala je svoju Svetu bosansku goru. Zbog toga su logična nastojanja mitropolita dabrobosanskog Nikolaja da u dobrunskom okruženju osnuje sedam manjih manastirskih kompleksa.

Dobrun je bio bez monaštva punih 270 godina, a od pre petnaestak godina u njemu se ponovo služe sveta bogosluženja.

Na Malu Gospojinu 2004. godine, kada je dostojno obeležena 200-godišnjica podizanja Prvog srpskog ustanka, manastirski kompleks u Dobrunu kod Višegrada obogaćen je novim objektima.

Na prvom spratu Karađorđevog konaka smešten je Muzej Prvog srpskog ustanka, u kome su izloženi originalni predmeti iz doba prve srpske bune, zatim prepiske vojvoda, brojne karte, pisani dokumenti, muzički instrumenti tog doba, biste Karađorđa Petrovića i njegovih potomaka iz kraljevske loze Karađorđevića, te makete tadašnjih srpskih naselja, sela i gradova.

Na drugom spratu ovog zdanja posetioci imaju priliku da se na jednom mestu, u muzeju dabrobosanskih mitropolita, upoznaju sa istorijatom ove mitropolije.

U sklopu muzeja dabrobosanskih mitropolita nalazi se i mala kapela posvećena svetom Andreju Prvozvanom, krsnoj slavi kraljevske porodice Karađorđević.

Po atraktivnosti i značaju sve sadržaje prevazilazi monumentalni spomenik voždu Karađorđu, koji je 2004. godine, tek iz trećeg pokušaja, uz pomoć specijalnih dizalica zagospodario na steni pored velikog belog krsta, iznad manastirske porte.

Jedan od novih objekata koji su manastirski kompleks u Dobrunu približili posetiocima, a koji je takođe izgrađen 2004. godine, jeste i pešački most preko Rzava koji spaja novoizgrađeni parking uz magistralni put Višegrad–Užice, s jedne, i pristanište buduće turističke uskotračne pruge, koja je 15. maja 2006. godine već stigla iz pravca Vardišta do obližnje železničke stanice.

Pavlovića most na reci Rzav u znatnoj meri je otvorio Manastir Dobrun brojnim vernicima, ali i putnicima namernicima. Njegovu gradnju su finansirali poznati biznismeni iz Čikaga i još čuveniji srpski dobrotvori bračni par Mira i Slobodan Pavlović.

Manastirsko bratstvo, koje predvode iguman otac Kalistrat i duhovnik otac Jovan, čini velike napore da uskladi verske i sve druge obaveze nastojeći da izađe u susret vernicima, ali i posetiocima.

Oni posvećuju veliku pažnju i izdavačkoj delatnosti posredstvom vlastite izdavačke kuće "Dabar". Pored istoimenog časopisa, "Dabar" je štampao i oko 50 naslova raznih duhovnih knjiga, od čega i dobar broj udžbenika za Duhovnu akademiju u Foči, a štampa i crkvene knjige za druge eparhije SPC.

Mitropolit Nikolaj je bio inicijator osnivanja Srpskog sokolskog društva "Soko", koje je u saradnji sa "Dabrom" krajem 2005. godine pokrenulo časopis za kulturnu i duhovnu prosvetu "Soko".

Manastirski kompleks u Dobrunu, pored svoje duhovne prepoznatljivosti, postaje i kulturno središte, u kome se organizuju književne, muzičke, dramske i likovne manifestacije.

U toku je i kompletna revitalizacija stare crkve Uspenija presvete Bogorodice. U iskopinama ispod stare kamene podloge pronađeni su ostaci srednjovekovnih fresaka, keramike, kao i metalni novac iz vremena Austrougarske monarhije, a otkriveno je više od dva kvadratna metra delova fresaka, koje su zatrpane najverovatnije nakon eksplozije koju su izazvali nemački vojnici 1945. godine, prilikom povlačenja iz ovih krajeva.