Filmovi uz meze i violinu

Šabac – Pre ravno sto godina, u Šapcu je otvoren prvi stalni bioskop, nazvan „Apolo”, čiji je vlasnik bio Đorđe Vrančić. Tri godine kasnije, u tada čuvenoj kafani „Velika kasina” proradio je bioskop „Glorija”, a potom su pokretne slike prikazivane u salama „Sloga”, „Cer”, „Koloseum”...

Dragan Petrović, hroničar Šapca, koji je o istorijatu „pokretnih slika” u ovom gradu priredio izložbu u galeriji ovdašnjeg Kulturnog centra, precizira da je ukupno bilo 15 bioskopa, u pojedinim periodima istovremeno ih je radilo i po četiri-pet.

– Seme sedme umetnosti ovde je doneo Andrej Kar, promotor fabrike braće Limijer, koji je prilikom svoje druge posete Beogradu došao i u Šabac. Projekcija je prekidana svakih nekoliko minuta da bi se promenila traka a za to vreme gosti su naručivali posluženje – kaže za naš list Petrović, koji je i sam jedno vreme bio kino-operater.

– Posle Prvog svetskog rata, bioskopi su počeli da niču po šabačkim hotelima i gostionicama. Čuveni fotograf Ilija Živojinović držao je sa ortakom iz Beograda bioskop „Sloga” u hotelu „Grand”. Novi „Apolo” otvorio je u hotelu „Čačić” Milutin Milunić, čija je supruga, svirajući na violini, pravila „zvučnu zavesu” za neme filmove. Tokom 1926. godine u Šabac dolazi češki trgovac Karlo Kupka i dovodi snimatelje iz Beograda, koji snimaju građane po ulicama. Tako je nastao film „Kroz Šabac” – ističe Petrović.

Oko 1930. godine sodadžija Janko Grozdić zakupljuje zgradu hotela „Pariz” i u njoj otvara bioskop. Janko je poginuo već na početku Drugog svetskog rata, a posle oslobođenja, njegov rođak Petko Grozdić pronalazi na tavanu, ispod gomile peska, film „Vitez Lagarder” i prikazuje ga Šapčanima. Međutim, nove vlasti reaguju i oduzimaju mu film i opremu, a ubrzo potom formiraju Narodno preduzeće za prikazivanje filmova.

– U drugoj polovini dvadesetog veka filmovi su davani u „Sindikatu”, koji dobija i letnju baštu, „Kasini”, Domu JNA, „Zorkinom” bioskopu, ali i po salama mesnih zajednica. Tih godina film je bio glavna zabava, za ulaznice se u redovima čekalo i po nekoliko sati – opisuje naš sagovornik to „zlatno doba” šabačkih kinematografa.

Bioskop „Sindikat”, jedini sa kojim je Šabac ušao u novi milenijum, prestao je da radi 14. avgusta 2003. godine, kada se sa visine od oko sedam metara survao svod sale. Na sreću, to se dogodilo oko 13 sati, kada nije bilo projekcije. Vlasnik bioskopa, Savez samostalnih sindikata, ni do danas nije uspeo da prikupi sredstva za popravku sale. U suterenskom prostoru Doma sindikata 2004. otvoren je bioskop LM, u kome ima mesta za 99 gledalaca, poslednjih zaljubljenika u filmove na velikom platnu.