ŽELjKO PERATOVIĆ

Mesec dana od krvavog nereda na finalu evropskog vaterpolo prvenstva u Kranju 2003, koji su izazvali hrvatski navijači za vreme utakmice koju je hrvatska reprezentacija izgubila od tadašnje reprezentacije SCG, parlament u Zagrebu usvojio je Zakon o sprečavanju nereda na sportskim takmičenjima. Po ugledu na britanski model taj je zakon trebalo da dovede u red hrvatske navijače, uglavnom fudbalske, jer su oni izazivali nerede i na rukometnim, vaterpolo i košarkaškim utakmicama, pa čak i na skijaškim takmičenjima Janice Kostelić, koristeći zapravo svaku priliku da izraze svoje političko nezadovoljstvo. Za vreme Račanove vlasti upravo su navijači, kličući Mirku Norcu, Anti Gotovini i pozdravljajući sa "Za dom spremni", bili najgrlatija opozicija. Uz to, tukli su se, palili i bacali baklje i razbijali, po zemlji, inostranstvu. Današnja vlast (Sanaderov HDZ) volela je da se slika na tribinama s takvim navijačima.

Usvojeni Zakon o navijačima nije znatnije uticao na smirivanje navijačkih strasti kao ni činjenica da se vlast promenila. I dalje su se nastavljali razbijački incidenti, manje se govorilo protiv vlasti, ali su rasizam i ksenofobija ostali prisutni. Samo je na prvenstvenoj utakmici Hajduk – Dinamo sredinom februara ove godine zabeleženo paljenje 150 bengalki (baklji) i "Torcidino" (navijači Hajduka) rasističko vređanje Dinamovih igrača Da Silve, Etoa i Čagoa.

Hrvatska je zajedno s Mađarskom kandidatkinja za organizaciju evropskog fudbalskog prvenstva 2012. i Sanaderovoj vladi je jako stalo da ta kandidatura prođe, pa su hitno u junu ove godine usvojene izmene i dopune pomenutog zakona o navijačima. Pooštrene su kazne za navijače, ali i sportske ustanove koje ne budu sprečavale divljanje. Bilo je prigovora da prekršajni sudovi kažnjavaju navijače najčešće s minimalnim kaznama od 500 kuna i da policija nema kontrolu nad onima kojima je zabranjeno da posećuju utakmice.

Posle utakmice Hrvatska – Engleska (2:0) koja je prošla neobično mirno, možda i zbog pretnje UEFA da bi Hrvatska već sad mogla ispasti iz kombinacije za organizaciju EP-a 2012, bude li standardnih navijačkih izgreda, prvi put je zabeleženo da je zagrebačka policija na svojim stranicama objavila fotografije navijača koji su zapalili nekoliko baklji, i pozvala građane da im prijave identitet počinilaca.

Velika je to razlika u odnosu na nešto raniju, prijateljsku utakmicu u Livornu (Italija–Hrvatska, 0:2) kada su hrvatski navijači dizali desnicu na fašistički pozdrav prilikom sviranja hrvatske himne i telima napravili kukasti krst na svom delu tribine.

Fašističko divljanje u Livornu osudio je predsednik Hrvatskog fudbalskog saveza Vlatko Marković okrivivši roditelje navijača da su loše vaspitali decu.

To je verovatno i najtragikomičniji detalj čitave ove priče o odnosu politike i navijanja.

Vlatko Marković je na čelu Hrvatskog fudbalskog saveza od 1998. i bio je poznat kao veliki prijatelj pokojnog Franje Tuđmana.

Upravo pred utakmicu u Livornu Marković je dao veliki intervju "Slobodnoj Dalmaciji" u kojem je izjavio da su trojica njegovih stričeva i otac bili ustaše i da su se borili na strani na kojoj je trebalo. Marković je poznat i po izjavama da budući selektor hrvatske fudbalske reprezentacije ne može biti crnac i da se on ne može setiti nijednog crnog trenera velike reprezentacije... Dogodilo se da je duhovni roditelj navijača koji se diče fašizmom pljunuo sam sebe.