Bekstvo iz klanice

Od našeg stalnog dopisnika

Ljubljana, 8. jula – Zahvaljujući svakodnevnom obeležavanju "pobede nad JNA" po raznim kotama Slovenije gde su vođene "odlučujuće" bitke, te prvom programu nacionalne TV, građani Slovenije poslednjih sedmica ponovo doživljavaju jun i jul 1991. Tu su "brutalne pretnje generala Adžića", komentariše se "poražena velikosrpska politika", likuje jer je "slomljena vojna ofanziva iz Beograda", a iz arhiva su izvučeni TV dnevnici pa gledaoci dva puta dnevno uživaju u reprizi slika zarobljenih regruta JNA uz veselje pobednika pored uništenih tenkova. "Blagovremeno smo shvatili da je sve naopako i izašli iz klanice koja je posle zadesila Balkan", kazao je na međi kod Šentilja ministar policije Dragutin Mate, povodom proslave 15-godišnjice osamostaljenja države. Obilazeći jednu po jednu feštu, Mate je, između ostalog, upozorio na odlučujuću bitku za granični prelaz Šentilj 2. jula 1991, jer da je "agresorska JNA zauzela karaule, imali bismo teške probleme". Gradonačelnik opštine Šentilj Čagran podsetio je na tenkove JNA koji su se "probijali iz pravca Maribora, ali su zaustavljeni na mostu preko Pesnice, a konačno osujećeni kod Štrihovca", gde su u "napadu avijacije agresori ubili četiri strana državljanina".

Čagran je smetnuo s uma da su ti državljani lišeni života i zaslugom slovenačkih teritorijalaca, koji su kamiondžijama u tranzitu kod Šentilja naredili da zaustave kamione, oduzeli im ključeve i od civila tako načinili "prepreku za tenkove", bez upozorenja o opasnosti kojoj su izloženi, niti su ih uputili u skloništa. Šoferi, koji se u metežu nisu usudili da napuste natovarena vozila, zapravo su upotrebljeni kao "živi štit".

Čagran je posavetovao medije i istoričare da više hvale bitku za Šentilj, jer su "branitelji 29. juna 1991. u Štrihovcu zaplenili agresorove tenkove i dan kasnije formirali 1. tenkovsku jedinicu mlade države, zato to slavimo kao praznik oklopnih jedinica Slovenačke vojske". Sigurna distanca od 15 godina okuražila je prvoborce slovenačkog osamostaljenja da odustanu od dosadašnje službene verzije (da je JNA prva pucala) i pohvale se kako je stvarno bilo.

U Dobovi je, inače, protekle sedmice održan pomen prvom palom teritorijalcu. Tačno u minut "kad je pao Jernej Molan" postrojili su se saborci iz teritorijalne odbrane (TO), a uz piramidu (betonske protivtenkovske blokade, pretvorene u spomenike) vence su položili predstavnici Slovenačke vojske (SV), policije i veteranskih organizacija. Službeno tumačenje glasi da je "jedinica za intervencije TO Brežice 27. juna 1991. dobila zadatak da po svaku cenu zaustavi oklopnu jedinicu JNA, koja se probijala preko Sotle, jer su joj Hrvati, uprkos drugačijem dogovoru sa slovenačkom stranom – dozvolili da pređe među. Teritorijalci su napali kolonu oklopnih vozila, a rafal s tenka smrtno je ranio Molana, posle čega je njegovim saborcima iz TO uspelo da zaustave JNA i zauzmu busiju u zaleđu".