ŽIVOJIN RAKOČEVIĆ

"Dragi građani Kosova i Metohije, uspeli smo da za ovu godinu za vaše probleme izdvojimo milijardu evra. Za rad sa vašom decom zainteresovani su i stimulisani najbolji nastavnici. Pomoći ćemo da demokratiju i slobodu sami osvojite", poručio je na Vidovdan ispred Gračanice premijer Vojislav Koštunica, pa ponovio nakon usvajanja novog Ustava Srbije. S druge strane, kosovski premijer Agim Čeku krenuo je, ovih dana, sa policijskom službom, međunarodnim snagama i lično da oduzima 500.000 dugih cevi koje spavaju u domovima najmlađeg i najnezaposlenijeg stanovništva u Evropi, otišao u Beograd i rekao: "Spreman sam da podelim odgovornost i suverenitet sa svima koji nam mogu pomoći, a pre svih to može i mora učiniti Beograd".

Podrazumeva se da ove reči i dela pripadaju balkanskoj političkoj utopiji i da se ništa od ovoga nije dogodilo. Integracija ili podela odgovornosti je prokažena reč na balkanskom nivou i jednako nam je neprirodna kao i ljubav koju smo do pre dvadesetak godina imali jedni prema drugima.

Dugi, strpljivi pomaci i rad, uključenost osvežene lokalne zajednice, definisanje njenih osnovnih životnih potreba, planiranje njenog dugoročnog napretka i međuzavisnost kao osnovni termin razvoja i međunarodne politike, jednako se ne uklapaju u beogradsko i kosovsko viđenje problema. U takvom odnosu snaga, velike sile sa vojnim i civilnim prisustvom na terenu podržaće onoga ko je brutalniji ili onoga čije nacionalno gorivo još nadomešta osnovne potrebe – struju, vodu, normalno lečenje i čak slobodno kretanje u krajevima poznatim po herojima iz "oslobodilačkog rata". Međunarodna zajednica podržava onih pola miliona pušaka sakrivenih po tavanima, bračnim kaučima, musafirskim sobama, jer se zna da ih niko ne može kontrolisati. Podržaće ih i zbog toga što Beograd nije napravio sistem koji revolucionarno raskida sa prošlošću i uspostavlja odnos sa svakim građaninom, nezavisno od toga da li je u proteklom periodu imao dobar ili loš odnos prema državi.

Beogradski političari se ispovedaju i kao mantre izgovaraju mišljenja Dobrice Ćosića i Latinke Perović: za njih je prva jeres mogućnost života kosovskih Albanaca u nekoj vrsti zajednice sa državom Srbijom i njihova uključenost u srbijanski politički život, i zato su Ćosićeva duhovna deca rešila da podele teritoriju i oglase trijumf. U Latinkinoj ispovedaonici jasno odriču mogućnost opstanka Kosova u Srbiji. Naizgled paradoksalno, kao osnovni proizvod ove dve koncepcije pojavljuje se stav Srpske radikalne stranke da Albanac može biti čak i premijer u Srba. Radikali su u ovom zapletu zapravo zaduženi da unište svaku mogućnost integracija i njima je, kao i do sada, namenjena uloga upropastitelja bilo kakve integracije ili suživota sa Albancima.

Opravdanje da Srbija nema ekonomske snage za integrativne procese je samo refleks demokratske bede i opšteg nedostatka potencijala, jer da je takvo viđenje preovladalo, recimo 1918. godine, ondašnjoj vlasti bila bi prevelika i Šumadija, uz amputiranje nekih njenih rubnih i "nedovoljno srpskih" delova.

Za početak, deo međunarodne zajednice koji je gledao, a ponekad i pomagao naše samoubilačke separatizme, počinje da oštri olovku i da nam piše, dopisuje i nudi zajednički udžbenik istorije. Iz te obavezne uslov–knjige formiraćemo nove stavove, podele a izgleda i neku novu formu zajedničkog života. Na kraju, razumna integracija ili ostavljanje mogućnosti da Albanci preko razvijene demokratije u Beogradu ostvare sve one životne potrebe koje im nedostaju obaveze su države Srbije, kao što je njena prva obaveza da istovremeno štiti prava Srba i sopstveni identitet.