Naša kultura pred Bečlijama

Deo srpske kulture, od osnivanja prve srednjovekovne države do današnjih dana, biće predstavljen na izložbi „Srbija – kulturna spona istoka i zapada”, koja će večeras biti otvorena u Beču povodom 150. godišnjice osnivanja srpske pravoslavne crkvene opštine „Sveti Sava” u glavnom gradu Austrije. Biće prikazano oko stotinu eksponata koji svedoče o prožimanju kultura istoka i zapada u srpskoj kulturi i ilustruju njen desetovekovni razvoj, od vizantijskog perioda, preko turskog uticaja, do preuzimanja vrednosti zapadnoevropske civilizacije, navodi se u saopštenju Matice srpske koja je jedan od organizatora.

Srpska tradicija, istorija, versko i kulturno nasleđe, prepoznatljivi po svetosavlju, posebnom graditeljskom stilu, zadužbinarstvu, ćirilici, bogatoj književnosti, životnoj filozofiji, u kojoj se prepliću elementi istočnjačkog kolektivizma i zapadnjačkog individualizma, podeljeni su u pet celina od kojih svaka zauzima po jednu prostoriju Doma muzeja katedrale Svetog Stefana. Deo nasleđa biće prikazan tekstualno, u formi postera, kataloga i drugih publikacija, a planirane su i multimedijalne prezentacije. Većinu eksponata čine originalna dela od izuzetnog istorijskog značaja i visoke umetničke vrednosti, izdvojena iz stalnih postavki i fondova Narodnog muzeja u Beogradu, galerije i biblioteke Matice srpske, Galerije SANU, Muzeja SPC, Muzeja Beograda, Istorijskog muzeja Srbije i Muzeja Srema u Sremskoj Mitrovici. Odabrani predmeti prikazuju fresko slikarstvo i ikone iz najznačajnijih srednjovekovnih manastira građenih pod uticajem vizantijske kulture, zatim umetnost barokne epohe, kao prekretnice u približavanju i prihvatanju zapadnoevropskog kulturnog modela, i na kraju, obnavljanje društvenih institucija po oslobođenju od turske dominacije.

Postavka posebnu pažnju posvećuje znamenitim ličnostima koje su obeležile nacionalnu istoriju, kao i onima koje su predstavljale sponu sa drugim narodima i dale značajan doprinos svetskoj nauci i kulturi, kao što su Mihajlo Pupin, Nikola Tesla, Milutin Milanković, Ivo Andrić.

Uz informacije o izložbi koje se već nekoliko meseci nalaze na sajtu Doma muzeja, objavljen je i plakat sa reprodukcijom freske „Beli anđeo” po kojoj je Srbija prepoznatljiva u svetskoj kulturnoj baštini, a prateći katalog štampan je na srpskom, engleskom i nemačkom jeziku.

Kako je najavljeno, na otvaranju će govoriti predsednici Srbije i Austrije Boris Tadić i Hajnc Fišer, koji su i pokrovitelji manifestacije nadbiskup bečki kardinal Kristof Šenborn i episkop Bački Irinej Bulović. U umetničkom delu svečanosti nastupiće hor „Stefan Dečanski”iz Novog Sada i Milica Stojadinović, prvakinja opere Srpskog narodnog pozorišta.(/slika2)

Izložbu koja traje do 30. oktobra zajednički organizuju Dom muzej i Matica srpska, uz učešće brojnih kulturnih institucija iz Srbije, kao i srpskih ministarstava za kulturu, vere, spoljne poslove, dijasporu i Kosovo i Metohiju, i više istaknutih naučnika i univerzitetskih profesora iz raznih oblasti.

Ovo je samo jedna u nizu manifestacija kojima će u toku ove i sledeće godine biti obeležen vek i po Srpske crkvene opštine „Sveti Sava”, koje stručnoj i široj javnosti treba detaljnije da predstave pojedine segmente srpske kulture.

A. Marinković