Polutajna ruta po Barseloni

Kada sleti u Barselonu – pošto savlada nezaobilaznu lekcija da se pasoš i veći iznos para ne nose sa sobom, jer čak i kada se tašna ili novčanik drže grčevito uz sebe upućeni lopovi vrebaju na svakom koraku – radoznali posetilac može, ma koliko to izgledalo iluzorno pri pogledu na horde turista koji 12 meseci u godini okupiraju ulice katalonske prestonice, pronaći neke tajne rute gde na miru može da se uživa u lepotama grada. Na samo stotinak metara od Katedrale, njenog zadnjeg dela, nalazi se krivudava ulica Paradis (Rajska ulica), sa jednim predvorjem koje unutra krije rimske „Herkulove” stubove. Mala hladovita oaza, sa krupnim ostacima donjeg dela hrama posvećenog junaku za koga se kaže da je osnovao Barselonu, otkriva da se u antičko doba rimski Barcino razvijao oko ove tačke, te da je Forum bio nadohvat ruke, tačno negde gde su i sada skupština grada (Ayuntamento) i katalonska vlada (Generalitat de Catalunya), dva zdanja koja paralelno gledaju jedno na drugo na trgu San Žaume (San Jaume). Od te antičke Barselone ili Barcina, nastalih negde u prvom veku naše ere, sačuvane su statue, delovi kuća i ostali spomenici koji se čuvaju po muzejima, ali dotični stubovi sakriveni u centru starog grada ostali su tamo gde su i bili. Ispred ulaza na pločniku je uklesan okrugli kamen gde je bila najviša tačka rimske Barselone, Mont Taber, 16,9 metara iznad nivoa mora.

Na manje od deset minuta hoda odatle nalazi se drugi biser tajne rute: gotska crkva Santa Marija del Mar, koja uvodi u srednjovekovni život Barselone. I do nje se može doći „zaobilazno”, uskim uličicama, koje od rimskog hrama vode opet ka zaleđu Katedrale, a onda preko Kraljevog trga (Plaza del rey), gde uveče često ima besplatnih koncerata i igara. Odmah preko puta velike avenije Lajetana, uličica Argenterija vodi tačno do porte „Morske katedrale”, izgrađene u 14. veku, kada je grad počeo da se širi jer su zidine postale tesne za populaciju koja je prešla 40.000 ljudi. Tako da je crkva Svete Marije sagrađena da bi ribari i trgovci koji su tada tu živeli imali gde da se mole. A pridev „morska” (del mar) dobila je zato što je tada more dolazilo do nje. Okolne ulice nose nazive raznih zanata koji su se tu razvijali, a i na samim dverima vide se u gvožđu uklesane figure ribara i trgovaca, kao i pečalbara povijenih pod teretom kamenih blokova, koji su donošeni sa brda Monthuik za izgradnju crkve. Unutar Santa Marije del Mar, harmonija visokih stubova i uzdužnih prozora koji omogućavaju da svetlo ulazi sa svih strana a ne isključivo kroz čelnu rozetu, kako je to često u srednjovekovnim crkvama, uvode u čistu katalonsku gotiku. Ovaj stil, izrazito asketski, odlikuje se ravnim linijama i odsustvom ornamenata, gde prostor nije hijerarhijski podeljen, već je oltar „u komunikaciji” sa delom hrama gde stoje vernici (ili turisti). Sve to ostavlja utisak uravnoteženosti i uređenosti koji su inače i jedan od glavnih ideala kako katalonske estetike, tako i svakodnevnog života. To su ujedno možda i glavne karakterne crte koje ih razlikuju od drugih Španaca.

Morska katedrala bila je sagrađena kao crkva siromašnih, ali je ubrzo nakon izgradnje u ovaj novonastali deo grada kraj mora (Vila Nova del Mar) počela da se doseljava katalonska aristokratija. Tako je ulica Montkada, gde je sada smešten i Pikasov muzej (prvi posvećen ovom slikaru na svetu), puna srednjovekovnih palata. U patiju (dvorištu) jedne od njih, tačno preko puta Pikasovog muzeja, preporučujem još jednu od tajnih zaustavnih tačaka Barselone: kafe-restoran Muzeja tekstila, gde se za pristojne pare može ručati ili večerati u jednoj od najlepših otvorenih baštica grada.

Tamara Đermanović