Prvi Car – Domingo

Svet filma već ima poznatog Bertolučijevog "Poslednjeg kineskog cara", a na sceni, doduše operskoj, uskoro će se pojaviti i "Prvi car", opet kineski, i to u liku slavnog Plasida Dominga. Svetska premijera opere Tan Duna zakazana je za 21. decembar u njujorškom Metropolitenu. U istoriji ove čuvene kuće na Menhetnu Dun će biti peti kompozitor koji će dirigovati orkestrom koji izvodi njegovu muziku. I još nešto čime je "Prvi car" zaintrigirao publiku: operu režira Žang Jimou, jedan od vodećih kineskih filmskih reditelja, tvorac hitova kao što su "Heroj" i "Kuća letećih bodeža".

"Prvi car" je jedna epska opera u čijem je središtu vladar Čeng (3. vek pre n. e.), veliki vizionar, ali i brutalni vođa, koji je ujedinio Kinu, započeo izgradnju čuvenog Kineskog zida i proglasio sebe onim što je zapisano u naslovu opere. Taj Prvi car oteraće u zatvor svog dvorskog kompozitora Gao Jiana Lija (tumači ga Pol Grouz), udvarača njegove voljene kćeri princeze Ju Jang (Elizabet Fatrel i Sara Koburn), ali će od njega zatražiti da mu speva pesmu koja će slaviti moć velikog kineskog carstva, ono što se danas naziva himnom. A što se Dunove muzike tiče, ocenjeno je da je on u "Prvom caru" napravio lep spoj lirizma zapadne opere i elemenata tradicionalnog kineskog zvuka.

Tan Dun, rođen 1957. u mestu Si Mao, u pokrajini Hanan, danas živi u Njujorku kao umetnik lepe karijere stvarane i na Istoku i na Zapadu. Sedamdesetih godina, u vreme takozvane kulturne revolucije u Kini, on je dve godine morao da provede u polju sadeći pirinač. Posle studija na Muzičkoj akademiji u Pekingu obrazovao se i na njujorškom Kolumbija univerzitetu. Kao mlad radio je i u Pekinškoj operi, posle u Londonu i još nekim važnim mestima. Pre desetak godina proslavio se operom "Marko Polo", čija je premijera bila u Minhenu, a uskoro je stigla i u Njujork Siti operu. Tan Dun sarađivao je i sa čuvenim violončelistom Jo Jo Ma, koji je bio solista i u njegovoj Simfoniji "1997", izvedenoj prilikom proslave povratka Hong Konga "majci Kini". Proslavio se i radom na Svetskoj simfoniji "Milenijum", kojom je dočekan novi vek i – milenijum, na celodnevnom programu BBC posvećenom tom velikom datumu. U njegovom raznovrsnom opusu je i filmska muzika. Osim pomenutog Žanga Jimoua, među rediteljima za koje je pisao muziku je i Ang Li (na špici je njegovog filma "Pritajeni tigar, skriveni zmaj"), a njegovo ime može se naći čak i na kineskoj pop sceni.

Ne propustimo i da kažemo kako je Tan Dun dobitnik mnogih vrednih nagrada, Oskara (za pomenuti Lijev film), Gremi i sličnih, a u stručnim publikacijama bio je biran i za kompozitora godine. I kad već govorimo o nagradama, spomenimo i da kostime za operu "Prvi car" kreira Emi Vada, koja je obukla i glumce u poznatom Kurosavinom filmu "Ran" zašta je nagrađena Oskarom.