„Umetnost i vlast” Lidije Merenik

Drugo dopunjeno izdanje knjige „Umetnost i vlast: srpsko slikarstvo 1945-1968” Lidije Merenik, istoričarke umetnosti, u izdanju Fonda Vujičić kolekcije predstavljeno je novinarima, u prisustvu autorke, u Prodajnoj galeriji „Beograd”.

Novo izdanje pruža uvid u važna poglavlja politike, kulturne politike i umetnosti Titove Jugoslavije i u odnos umetnosti, umetničkih udruženja, grupa i pojedinačnih umetnika, prema politici, državnoj i partijskoj vlasti.

Cilj knjige je da se razvoj srpskog slikarstva od socijalističkog realizma, preko različitih vidova visokog modernizma do beogradskog enformela, dela Leonida Šejke i Medijale, zaključno sa novom figuracijom, i posebno izdvojenim delom Ivana Tabakovića, sagleda kroz izučavanje razvoja njegove ideologije, preovlađujućeg sistema ideja i pojmova izraženih u umetnosti i kulturi.

O delu koje se nalazi pred nama, koje je bogato opremljeno vizuelnim materijalom, autorka Merenik je, između ostalog, rekla:

– Knjiga se zove „Umetnost i vlast” zato što se bavi odnosom umetnosti, kulture, politike i političkog establišmenta. A glavna razmatranja u njoj su vezana za odnos i međudejstvo političko-partijskih odluka, direktiva, unutrašnjih i spoljnopolitičkih kretanja, promena političkog kursa, s jedne strane, i same umetnosti, slobode ili mere slobode umetničkog izražavanja, s druge. Knjiga ima četiri poglavlja, prvo je posvećeno totalitarnim oblicima društva i njegovog odnosa prema kulturi i umetnosti, drugo modernističkom modelu, treće kritičkim oblicima osvrtanja na etablirani modernizam i četvrto se odnosi na ličnost, integritet, koncept i delo jednog jedinog umetnika, koji je paradigma individualnog delovanja u srpskoj i jugoslovenskoj umetnosti, a to je Ivan Tabaković. Knjiga je zamišljena kao otvoreni sistem koji treba da bude nadograđen tuđim interpretacijama. Ona je štivo koje treba da otvori nova pitanja, izazove radoznalost ili gnev.

Lidija Merenik u uvodnom delu ovog izdanja, između ostalog, piše da „ukoliko je pozicija umetnosti unutar gvozdenog zagrljaja politike bivala teža, utoliko je ona pribežište tražila u različitim strategijama – u aktivnoj ulozi ideološkog barjaka, poput socrealizma, u stvaranju zaobilaznih strategija, koje su vodile od subverzije do institucionalizacije kao u slučaju visokomodernističkog modela, u akciji negiranja ili kritike zatečenog stanja u slučaju Medijale, enformela ili nove figuracije. Ili u superiornom odbacivanju da se razmišlja i stvara u kategorijama političko-ideološkog, kao u slučaju Ivana Tabakovića”.

B. L.