Odata pošta oslobodiocima

Povodom 1. novembra, Dana oslobođenja Beograda u Prvom svetskom ratu, Dejan Mali, član Gradskog veća, juče je položio venac na Spomen-kosturnicu branilaca Beograda 1915. godine. Vence su položili i predstavnici Ministarstva odbrane, Ministarstva za rad, zapošljavanje i socijalnu politiku, kao i članovi brojnih udruženja i organizacija, želeći da na taj način odaju poštu stradalim rodoljubima u ovom velikom ratu.

Podsetimo, prestonica Srbije i budući glavni grad Kraljevine SHS u Prvom svetskom ratu oslobođen je 1. novembra 1918, dakle, pre tačno 88 godina. Ulazak Srpske vojske, odnosno njene prve armije u ratom razrušeni i izmučeni Beograd označio je kraj okupacije koja je trajala više od tri godine – od ofanzive Nemačke, Austro-Ugarske i Bugarske vojske na Srbiju s jeseni 1915. godine. Za razliku od Drugog svetskog rata, samo oslobođenje Beograda u Prvom svetskom ratu nisu obeležile velike borbe, budući da je posle proboja Solunskog fronta, septembra 1918. godine Srpska vojska, zajedno sa francuskim trupama bila u velikoj ofanzivi, a njeni protivnici u povlačenju i rasulu. Odmah posle Beograda oslobođen je i Zemun, tako da Zemunci i sada 5. novembar obeležavaju kao Dan opštine. Hroničari su zapisali da su građani Beograda, kojih u to vreme nije bilo više od 90.000 stanovnika, sa oduševljenjem i olakšanjem dočekali ulazak Srpske vojske, a njegovo oslobođenje označilo je i prekretnicu u razvoju buduće prestonice Kraljevine SHS. Naime, posle oslobođenja izgled grada se za samo dvadesetak godina drastično izmenio, a broj stanovnika sa 90.000 porastao na čak 340.000, koliko se procenjuje da je uoči Drugog svetskog rata imao Beograd, zajedno sa Zemunom i predgrađima.

U Prvom svetskom ratu Beograd je veoma stradao i bio je prvi grad koji je u ovom ratu bombardovan, i to kako sa kopna, tako i sa reke. Okupaciji, koja je počela na jesen 1915. prethodile su velike borbe i herojska odbrana iz koje se pamti znameniti govor majora Dragutina Gavrilovića. Iz poštovanja prema braniocima Beograda, Nemci su posle osvajanja grada podigli spomenik poginulim srpskim vojnicima, što je jedinstven primer u istoriji ratovanja. Zato se, već gotovo devet decenija svakog 1. novembra Beograđani podsećaju oslobođenja svog grada u Prvom svetskom ratu i svih žrtava koje su za tu slobodu položile svoj život. Povodom obeležavanja ovog datuma, juče je Milorad Perović, predsednik Skupštine grada, primio delegaciju Saveza udruženja ratnika oslobodilačkih ratova Srbije 1912–1920. i njihovih potomaka. Perović je tom prilikom ovom savezu odao priznanje za negovanje tradicija svojih slavnih predaka.