Umetnost kao život

Povodom publikovanja monografije posvećene prvo pojedinačnom, a zatim i zajedničkom radu umetničkog para Jelice Radovanović (1957) i Dejana Anđelkovića (1958), ovi umetnici su u prostoru Magacina priredili izbor iz svog opusa, akcentujući zajedničke projekte. Naime, dok je pripremana građa za ovu monografsku studiju autorke Jasmine Čubrilo, istoričarke umetnosti, inicirana je ideja o izložbi, vrsti rekapitulacije i po/novog čitanja koju koncipiraju sami umetnici. Na taj način uspostavljen je paralelni uvid i mogući različiti pogledi koji su oslobodili prostor za dijalog između umetnika i teoretičarke.

Sistematizacija i kritička evaluacija određenih autorskih doprinosa u nacionalnoj kulturi je neophodna jer, kako bi se inače pisala istorija? Međutim, izgubili smo korak s vremenom (godine su nam pojeli lavovi a ne skakavci), pa ovu profesionalnu prazninu sve češće premošćuje privatna inicijativa; Kolekcija Vujičić izdaje i ovu monografiju.

Među umetnicima čiji rad dobrim delom pripada kontekstu beogradske umetničke scene devedesetih je i umetnički par Radovanović i Anđelković; lični i porodični „ambis egzistencije” i deprimantni rascep vremena neposredno su uticali na karakter njihove umetničke produkcije, njen neujednačeni ritam kao i izbor kreativnih, jezičkih ili promocijskih uporišta. Čubrilo navodi i da centralno pitanje koje se postavlja u analizi njihovog rada glasi: kako se promenom uslova u kojima nastaje menja objekat umetničkog rada i koja je uloga umetnosti u zajednici kao i status pojedinca u društvu?
Očito, unutrašnje preispitivanje sopstvene umetničke pozicije i određenih etičkih i estetičkih principa obeležilo je ovu umetničku praksu određenom jezičkom i stvaralačkom slobodom. Dejan Anđelković u jednom intervjuu navodi tačke procesa: šta inicira rad, kako on nastaje i kakvo je njegovo ishodište? U tom smislu za njih je važan koncept rada i njegov misaoni, psihološki i kritički diskurs.

Analiziranjem i sagledavanjem geneze umetničke prakse ovog para podvlači se izbor aktivnog umetničkog govora koji, obojen godinama skepticizma i cinizma, provocira niz društvenih konvencija. Njihovo formalno heterogeno delo, u zavisnosti od idejnog koncepta, može se tumačiti i kao vrsta otvorenog rada u koji se učitavaju lično iskustvo i jezički paradoksi, neuralgične tačke umetnosti, kulture, tradicije, politike, socijalni kontekst, pozitivne komunikacijske veze, bizarnosti i provokacije… Moglo bi se reći, reč je o slučaju balansiranja kritičarske teze da je umetnost kao život ili život kao umetnost.

Po logici stvari, i u Magacinu je predstavljen vrlo raznovrstan materijal – od klasičnih likovnih tehnika i postupaka do instalacija, video radova, dokumentacije o performansima i akcijama, a postavka ne prati hronološke već problemske celine.

Izjave umetnika o radovima na izložbi dragocene su jer čine vidljivijim i lakše čitljivim suštinu koncepta i njegove složene metafore. Nazivi radova: „Nema nevinih”, „Konverzacije”, „Pirat”, „007” ili „Redi mejd” su pažljivo odabrani sublimišući i problematizujući kritičko-subverzivni odnos prema stvarnosti i proširenom medijskom polju.

U razgovoru Umetnik kao publika, upriličenom povodom izložbe „symptom.dj” Jelice Radovanović i Dejana Anđelkovića, simptomatična su bila pitanja: Da li je Magacin prostor sa aurom? Da li je postavka dovoljno vidljiva?... i slično.

Retrospektivni karakter „symptom.dj” prati razuđenu mrežu sistema označenog preispitivanjem sopstvene umetničke pozicije, a u prostor se sasvim uklopio idejni koncept postavke. Ono što definitivno smeta to je trajanje izložbe od svega 10 dana? A, propust je i što monografija verovatno neće izaći iz štampe za vreme trajanja izložbe pa će izostati planirana promocija.