Busola na Kensingtonu

Od našeg specijalnog izveštača
LONDON, novembra – Iran je samo jedan. Zemlje i regije u tom okruženju: Pakistan, Kurdistan, Avganistan, Kazahstan... bile su nekada deo moćne persijske carevine: i to se vidi iz onog leksičkog nastavka "stan", koji na staroiranskom i znači "provincija". Vreme je da Iran povrati kontrolu nad svojom istorijom, da preuzme od Zapada tumačenje sopstvenog identiteta : duguje to sebi zbog svoje budućnosti...", izrekao je početkom sedmice, na odličnom engleskom jeziku, britanski akademik iranskog porekla dr Ali Ansari, pred dupke punom salom Kraljevskog geografskog društva u Londonu.

Istog dana, gotovo u isto vreme, britanski premijer Toni Bler najavio je u Londonu evoluciju diplomatske strategije Velike Britanije na Srednjem Istoku, rečima da je "novo partnerstvo Zapada sa Iranom moguće...".

Da li je Blerova najava novog kursa britanske spoljne politike u 2007. godini prema Iranu, slučajno "pala" istog dana kada i predavanje dr Ansarija, saradnika Kraljevskog instituta za međunarodne odnose – zakazano pre više od pola godine?

"Lepo se poklopilo", komentarisao je za "Politiku" gospodin Džonatan Brekon, šef departmana za načelnu politiku Društva i medije. Cela istina, naravno, zamršenija je.

Smele ekspedicije

Kraljevsko geografsko društvo je i pre zvaničnog osnivanja 1830. godine bilo isturena busola Velike Britanije prema spoljnom svetu: institucija koja je okupljala, podsticala ili finansirala sve do danas neke od najsmelijih geografskih ekspedicija i istraživanja u svetu.

Misija ser Dejvida Livingstona u srcu Afrike, odlazak Čarls Darvina na Galapagos, ekspedicija Ernesta Šekltona na Antarktik, proboj Fransisa Janghazbanda na Tibet... dogovorene su uskom krugu osnivača Kraljevskog geografskog društva, uz obavezni blagoslov patrona: vladajućeg britanskog monarha.

Priče odvažnih putnika u neke od najudaljenijih krajeva otkrivenog sveta početkom 19. veka, okupile su 1827. godine u Londonu probranu grupu "avanturista" : za trpezom ser Artura de Kapel Bruka, u čuvenom Rejli klubu kada su odlučili da oforme "društvo pravih istraživača".

Kraljevsko geografsko društvo je od tog prajezgra u "Rejli" klubu, za 176 godina prevalilo put do statusa: "vodećeg svetskog centra za proučavanje geografije u najširem smislu", "nezavisne institucije", "učenjačke i dobrotvorne organizacije"... koja pravi godišnji promet od 3, 3 miliona funti.

Od stotinak članova Rejli kluba, KGD je u međuvremenu preraslo u Društvo koje danas ima oko 14.000 članova iz 103 zemlje, (oko 10 odsto članova su stranci). Iako i dalje slovi kao "elitističko" Društvo je otvoreno za sve, naglašava Džonatan Brekon, i spominje različite kategorije članstva : od juniora do akademika i vođa ekspedicija.

Arhivi Kraljevskog geografskog društva su poseban magnet : po bogatstvu bibliotečkog materijala su bez premca na svetu, navodi Džonatan Brekon, uzimajući u obzir i fundus čuvene biblioteke američkog Kongresa...

Putovanje kroz znanje

Velelepno zdanje Kraljevskog geografskog društva čuva u svojim arhivima između Hajd parka i Rojal Albert hola, kolekciju od dva miliona predmet značajnih za istoriju geografiju i svet. Sa posebnim ponosom zvaničnici Društva pominju da u fundusu raspolažu sa više od milion mapa (uključujući i detaljne karte Balkana), preko pola miliona fotografija, dnevnike oko 4500 prošlih i ekspedicija koje su u toku...

"Iz vremena Livingstona i Šekltona svemirska istraživanja današnjice bila su nezamisliva. Gorućim temama današnjice kao što su promena klime, porast broja starije populacije, ilegalno useljavanje, transport... bave se u KGD-u, isto kao i venčanim obredima muslimana u Bugarskoj, statusom saksonske manjine u Rumuniji, ugroženim ljudskim pravima u Mijanmaru, sudbinom divljih konja u Evropi ili merenjem debljine leda na Antarktiku.

"Današnje ekspedicije se veoma razlikuju od onih iz prethodnih vekova: ne postoji više imperativ da se negde stigne prvi, svet je iz tog aspekta manje-više poznat. Ali u tim putovanjima gde istraživač dodiruje kraj sveta, ili uviđa ivične teme moderne egzistencije, na tim kotama putovanje kroz znanje, može da postane avantura sa starinskim ukusom romantike..." veli na kraju razgovora za "Politiku" gospodin Džonatan Brekon, predstavnik Kraljevskog geografskog društva.