Spisi o Srbima

U okviru biblioteke "Baština ratnika", čiji je inicijator i pokrovitelj Sektor za boračko-invalidsku zaštitu Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalne politike, izdavačko preduzeće "Utopija" iz Beograda objavilo je u prevodu na srpski jezik, ali i u francuskom izvorniku, delo "Spisi o Srbima" najznačajnijeg francuskog pesnika epohe romantizma Alfonsa de Lamartina.

Prevod i obiman predgovor Lamartinovom tekstu delo je prof. dr Jelene Novaković, šefa Katedre za romanistiku Filološkog fakulteta u Beogradu, dok je pogovor napisao istoričar Dejan Ristić, savetnik u ovom ministarstvu.

Lamartin je, poput brojnih svojim prethodnika, diplomata i putopisaca, bio opčinjen jednom arhaičnom formom idealizma okrenutog slobodi koju je uočio pre svih kod Srba, ali i kod drugih balkanskih naroda. Njegov dolazak u Beograd, prvu veliku orijentalnu varoš čiji vitki minareti, vreva i uskomešanost na ulicama ispunjenim mnoštvom ljudi odevenih u najrazličitije odore, među kojima istovremeno odzvanja više jezika, predstavljao je doživljaj ipse facto. Takav neposredan susret sa gradom koji je na Zapadu smatran vratnicama Orijenta, moćnim utvrđenjem oko koga i za koga su se vekovima ranije vodili krvavi ratovi i podizale bune, ostavio je snažan utisak na Lamartina.

Lamartinova privlačna i emotivna proza, njegovi stavovi u odnosu na "istočno pitanje", a naročito velika popularnost koju je uživao kao pesnik snažno su okrenuli javno mnjenje u Francuskoj protiv zvanične spoljne politike Pariza koja se zasnivala na očuvanju integriteta Otomanskog carstva. Beležeći svoje utiske sa proputovanja Srbijom, Lamartin se u više mahova dirljivim rečima, tipičnim za jednog romantičara, osvrnuo na slobodarstvo Srba, a posebno na Ćele-kulu u Nišu koja ga nije ostavila ravnodušnim. "Srpski narod imao je ponosito srce koje se moglo rascepiti, ali ne i saviti, kao što se ne može saviti ni srce hrasta u gori", zapisao je u svom delu "Istorija Turske". Pod utiskom priča o slavnoj prošlosti koje je slušao tokom svog boravka u Srbiji, poseta srednjovekovnim bogomoljama, utvrđenim gradovima i bojištima, Lamartin je bio dodatno opčinjen jedinstvenošću srpske epske poezije.

Lamartinovi tekstovi o Srbima koji se sada nalaze pred novom generacijom čitalaca mogu biti od koristi u razumevanju savremenog Balkana i ovdašnjih država koje su od vremena ovog velikog francuskog romantičara učinile krupan civilizacijski iskorak u pravcu stvaranja slobodnog, demokratskog i građanskog društva. Zbirno objavljivanje najznačajnijih Lamartinovih osvrta o Srbima, koji mahom potiču iz njegovog Putovanja po Orijentu, predstavlja dragocen i plemenit napor da se početkom trećeg milenijuma pripadnici dva stara evropska naroda, srpskog i francuskog, iz ugla njegovih putopisnih beležaka podsete Lamartina, jednog od najvećih evropskih pesnika romantizma, iskrenog zagovornika prava na život i slobodu i zaljubljenika u tematski, stilski, jezički i simbolički beskrajno raznoliku i bogatu srpsku epsku poeziju.