Treba li ukinuti prestupnu sekundu

Umesto srednjeg vremena po Griniču (GMT), dosadašnjeg standarda za računanje vremena, ubuduće bismo satove mogli da doterujemo prema vremenu sa atomskih časovnika ukoliko Međunarodna unija za telekomunikacije odluči da ukine takozvanu prestupnu sekundu.

Srednje griničko vreme (odnosno koordinisano univerzalno vreme) bazira se na vremenima oko 400 atomskih satova (koriste frekvenciju atoma kao brojač) u laboratorijama širom sveta. Da bi uskladili atomsko vreme sa Zemljinom rotacijom, naučnici povremeno, obično na svakih nekoliko godina, dodaju prestupnu sekundu, odnosno produže godinu za toliko, jer je brzina rotacije promenljiva. Prvi put je, naime, 1920. primećeno, a još od ranije se sumnjalo da je kretanje Zemlje oko svoje zamišljene ose promenljivo, odnosno da planeta povremeno usporava.

Međunarodni biro za mere i težine sa sedištem u Parizu, koji je i glavni zagovornik ideje o ukidanju prestupne sekunde, tvrdi da ona predstavlja problem za funkcionisanje globalnog sistema za navigaciju (GPS) i mobilnih mreža. Posledice njenog mogućeg ukidanja, o čemu će u januaru sledeće godine odlučivati Međunarodna unija za telekomunikacije, ovih dana razmatraju stručnjaci okupljeni u Londonu, odakle dolaze i najveći otpori ovom predlogu. Pojedini stručnjaci upozoravaju da bi to značilo da se na svakih 60 do 90 godina, srednjogriničko i atomsko vreme razlikuju za minut, odnosno čak za sat na svakih 600 godina.

Unija za telekomunikacije je, kako prenosi Bi-Bi-Si, u jednom neformalnom izveštaju otkrila da su Velika Britanija, Kina i Kanada čvrsto protiv promene sadašnjeg sistema. Nasuprot njima, 13 država među kojima su SAD, Francuska, Italija i Nemačka, žele da ukinu prestupnu sekundu. Ishod glasanja se ne može predvideti, jer to telo ima oko 200 članica koje će se ravnopravno izjašnjavati.

A. M.

-----------------------------------------------------------

Za Britance je griničko vreme tradicija

Srednje vreme po Griniču postalo je svetski standard za merenje vremena na konferenciji u Vašingtonu pre 127 godina na kojoj je Francuska lobirala za srednje francusko vreme. Njegovo ukidanje se zato u Britaniji, gde se trenutno razmatra i trajni prelazak na srednjoevropsko vreme, doživljava i kao napad na tradiciju. Griničko vreme je i osnova za podelu na časovne zone, jer se grinički meridijan, zamišljena linija koja prolazi kroz opservatoriju Grinič u jugoistočnom Londonu, uzima kao nulti meridijan.