Energetski potencijal

Često liči na provokaciju pitanje: kako je pozicionirana grafika danas u okviru vizuelnih umetnosti? Naime, događaji potvrđuju da je pitanje umesno ako razumemo da su se promenile paradigme vrednovanja, sistem savremene jezičke i medijske prakse kao i njeni operativni postupci. Primer: ugledni Grafički bijenale u Ljubljani, međunarodna manifestacija koja je pedesetih godina prošlog veka pokrenuta kao izložba savremene grafike, pre deset godina promenila je koncept i sasvim se okrenula novim vizuelnim umetničkim formama koje je moguće reprodukovati, poput instalacija i performansa. Tako „Umetnički događaj”, naslov ovogodišnje 29. ljubljanske priredbe, svojim konceptom od četiri tematske celine (Darežljivost, Nasilje, Ritual i Praznina) sistematizuje poruke umetničkog čina kao žive događaje, javne prezentacije i rasprave. Fakat, Grafički bijenale danas je bez grafika, a bilo bi razumno promeniti i izvorno ime da se ne bi širile zablude.

Ali da sve nije baš tako crno-belo i da se pravi glasovi za grafičku umetnost još uvek mogu čuti potvrđuju jaki pojedinci, oni koji snagom svog stvaralačkog ubeđenja i talenta ukidaju predrasude o medijskim konvencijama i njihovom zastarevanju. Opstanak ove kritičarske teze moguće je proveriti i na delu, upravo na izložbi novih radova Ranke Lučić Janković. Već tri decenije prisutna na umetničkoj sceni, ona lagano i strpljivo, u duhu svoje prirode, gradi osobeni poetski izraz koji poseduje dozu lucidnosti i temperamentne vizuelizacije. Može se reći da su u njenom poetskom izrazu srećno sublimisana pluralistička iskustva stečena tokom školovanja na akademijama u Sarajevu i Beogradu. U početku, likovna morfologija njenog rada zasnovana je na jednostavnoj i čitljivoj figuraciji („Sepeti”, „Trnke”) da bi u sledećoj deceniji dostigla izvestan stepen asocijativne apstrakcije koja je upućivala ka novim rešenjima. Očito, logične promene su se dogodile upravo u ovoj deceniji, najupadljivije u novim radovima; ukinuta je doza asocijativnosti, a ritmovani energetski koncentrat svojim unutrašnjim kvalitetom dominira čitavom kompozicijom. U prepoznatljivoj ortografiji Ranka Janković gradi mrežasto, živo i pulsirajuće crtačko tkivo čiji senzibilitet i frekvenciju određuje baršunasta linija suve igle. Isto tako, temperaturu prividno jednostavne kompozicije balansiraju zasićeni i transparentni pasaži, arhitektonika prostora, njegova sferična dubina i svetlo, tekstura znaka i njena plastička materijalizacija optički bliska varijaciji modula vazarelijevskog roda. Deo stvaralačkog koncepta ovih grafika su i bojene vrednosti upadljive u sukobu vatreno energične crvene sa vitalno elegantnim crnim. Sugestiju plastičkog prostora i njihovu pulsirajuću materiju naglašavaju upadljive linije živih crtačkih sekvenci čiji tok i ritam, kao zaustavljena misao, fokusira vizuelni događaj i vrhunac njegovog zgusnutog sadržaja. U službi ovog idejnog koncepta podrazumeva se majstorsko vladanje grafičkim medijem i njegovim finesama. Estetski, vizuelni i energetski potencijal novih radova Ranke Lučić Janković deo su kompleksnog stvaralačkog sistema koji potvrđuje autorsku zrelost utemeljenu na dobro temperovanom stanju duha i intelekta.