Ublažena optužnica protiv Norca i Ademija

Od našeg stalnog dopisnika
ZAGREB, 4. januara – Ove godine u Hrvatskoj će početi i prvo suđenje u predmetu koji je haški sud prepustio nacionalnom pravosuđu – protiv generala Rahima Ademija i Mirka Norca zbog ratnih zločina počinjenih nad srpskim civilima i vojnicima tokom napada na srpska sela u Medačkom džepu u septembru 1993. godine. Povodom toga ovih dana razvila se velika polemika u medijima pošto je državno tužilaštvo zatražilo pritvaranje generala Ademija, koga je tribunal pustio da na slobodi čeka početak suđenja. Norac je, inače, u zatvoru i izdržava kaznu zbog počinjenih ratnih zločina u Gospiću krajem 1991. godine.

Reagujući danas na kritike zbog zahteva da se Ademi pritvori, zamenik glavnog državnog tužioca RH Antun Kvakan je objasnio da se radi o jednom od najtežih ratnih zločina za kakve je uobičajeno da se primeni pritvor protiv optuženih.

Hrvatska optužnica protiv dvojice generala (bio je optužen i Janko Bobetko, ali je pre nekoliko godina preminuo), međutim, izmenjena je u odnosu na njen haški izvornik, jer je izostavljena kvalifikacija da se radilo o "zločinačkom poduhvatu s ciljem progona srpskog stanovništva". Kvakan navodi da je ta izmena učinjena uz pristanak glavne haške tužiteljke Karle del Ponte i objašnjava: "U haškoj optužnici bilo je navedeno da su generali Ademi i Norac, zajedno s generalom Jankom Bobetkom i drugim oficirima HV-a osmislili i zajednički sproveli operaciju Medački džep s ciljem progona srpskog stanovništva. U našoj optužnici zločinački poduhvat kao takav ne postoji. Ta tačka naprosto nije implementirana u pravnom smislu."

Kao bitnu činjenicu Kvakan navodi da i hrvatska optužnica "sadrži sve činjenice kao i haška", osim što se ne polazi od toga da je cilj te vojne akcije bilo etničko čišćenje, nego "oslobađanje okupirane teritorije".

Generali Norac i Ademi optuženi su po direktnoj komandnoj odgovornosti zbog nasumičnog granatiranja područja Medačkog džepa uključujući i civilne ciljeve pri čemu je poginulo više civila i srušene njihove kuće. Zanimljivo je da nije optužen i Agim Čeku (sadašnji premijer Kosova), koji je u vreme napada na Medački džep bio Norčev pomoćnik i upravo komandant artiljerije koja je gađala civilne ciljeve.

Po tzv. garantnoj komandnoj odgovornosti optuženi su zbog mučenja, zlostavljanja i ubijanja civila i zarobljenika, te pljačku i uništavanje imovine koje je usledilo posle naredbe tadašnjeg predsednika RH Franje Tuđmana o povlačenju s tog područja. Hrvatska vojska je, naime, tada napala područje pod zaštitom mirovnih snaga UN, zbog čega je morala da se povuče.

U činjeničnom opisu počinjenih ratnih zločina između 9. i 17. septembra 1993, navodi se sve ono što su utvrdili haški istražitelji i za to osigurali dokaze i svedoke. Navodi se, na primer, da su granatiranju bili izloženi civilni ciljevi u Divoselu, Čitluku, Počitelju i Metku i da je tom prilikom ubijeno pet civila i uništeno osam kuća. Međutim, najteži zločini usledili su prilikom ulaska hrvatskih snaga u ta mesta, a naročito posle naredbe o povlačenju.

U napadu na prostor medačkog džepa učestvovale su 9. gardijska brigada HV-a "Vukovi" kojom je komandovao Mirko Norac, Domobranske bojne iz Gospića i Lovinca, i jedinice 111. brigade i Specijalne policije MUP-a Hrvatske.

-----------------------------------------------------------

Surovost bez granica

Među najtežim zločinima u optužnici se navodi ubistvo 84-godišnje slepe Bosiljke Bjegović ispred njene kuće u Čitluku. Ljubica Kričković-Živčić i njena sestra Sara zaklane su u podrumu njihove kuće, a u istom mestu je ubijen i Đuro Krajnović sa 24 hica. U Čitluku je zaklana i invalid Mila Rajčević, koja je hodala sa štakama, a ubijeno je još desetak meštana.

Na divljački i strašan način umoreni su u istom mestu Nedeljko i Stana Krajnović: prvo su zatvoreni u kokošinjac, a zatim zapaljeni. Boja Pjevač nađena je ubijena i sa odrezana tri prsta u svom dvorištu u Počitelju, a posebno okrutno je mučen i ubijen retardirani Milan Rajčević. Njega su hrvatski vojnici prvo vezanog sajlom za automobil vukli za sobom, a zatim su ga vezali između dva drveta i gađali noževima i na kraju ga zapalili.