Ubice sa imunitetom

"Duboko uznemiravajući izveštaj o događajima kojih nije smelo da bude", rekao je portparol britanskog premijera Tonija Blera za dokument na 160 strana objavljen u ponedeljak u Belfastu, kao rezultat troipogodišnjeg rada, sa ubitačnim dokazima o sprezi snaga reda i nereda u nemirnoj britanskoj provinciji Severnoj Irskoj. Oglasili su se i drugi povodom ovog raporta koji je, prema državnom sekretaru za Severnu Irsku Piteru Hejnu, "otkrio mnoge mračne tajne u policijskim redovima Alstera tokom devedesetih godina".

Najpre sama autorka, Nuala O’Loan koja je u svojstvu policijskog ombudsmana vodila istragu i došla do otkrića o paktu specijalne policije Severne Irske sa ozloglašenim Dobrovoljačkim frontom Alstera čije je članove štitila u slučajevima teških kriminalnih dela, čak i ubistava.

"Lako bi bilo okriviti samo niže oficire za dilove sa doušnicima iz paravojnih snaga", navela je O’Loanova u saopštenju. "Međutim, oni svakako ne bi mogli tako da postupaju bez znanja i podrške policijskog vrha" (Kraljevske alsterske policije, a od 2001. godine reformisane policije Severne Irske), prenele su agencije.

U izveštaju su prikupljeni podaci za period između 1991. i 2003. i daju primeri deset izvršenih i deset pokušanih ubistava kao i čitav niz teških krivičnih dela za koja počinioci nisu odgovarali, mada su bili poznatim organima gonjenja, ali zahvaljujući statusu saradnika policije mogli su nekažnjeno da prolaze. Njihovi zaštitnici prikrivali su njihove zločine a po potrebi se i mešali u istragu kako bi zavarali trag.

Alsterski dobrovoljački front predstavlja ekstremističku militantnu protestantsku grupu, označenu kao teroristička u Velikoj Britaniji kao i Sjedinjenim Državama. Njen protivnik u dugogodišnjem krvavom ratu bila je katolička Irska republikanska armija. Sporazum o Severnoj Irskoj donet je na Veliki petak 1998. i zvanično se tako zove, ali kako se vidi iz izveštaja, nekažnjene aktivnosti Fronta, pod policijskim sponzorstvom, nastavljene su i posle tog prelomnog događaja.

Džeri Adams, lider Šin Fejna, političkog krila IRA, jedne strane u tekućim pregovorima o podeli vlasti u Belfastu, izjavio je da je izveštaj "samo vrh ledenog brega", da je tesna saradnja policije i paravojske postojala od početka sedamdesetih godina i da je čak 1.000 ljudi ubijeno a da istraga nije sprovedena kako valja, niti su ubice ikad okrivljene.

Nuala o O’Loan započela je istraživački posao pre tri i po godine na osnovu prijave jednog oca koji je tvrdio da je njegovog sina na smrt pretukao član Dobrovoljačkog fronta i doušnik policije i da za taj zločin nikad nije odgovarao. Pošavši tim tragom O’Loanova je stigla dalje nego što je zamišljala, ali zapravo ni blizu cilja. Glavnina dokaza u međuvremenu je uništena, tako da ni za prvi prijavljen slučaj (ubistvo mladića) najverovatnije niko neće odgovarati. To, ipak, ne umanjuje značaj pojavljivanja ove gotovo filmski režirane kriminalističke hronike sa policijskim negativcima u glavnoj ulozi. Državni sekretar Hejn navodeći da je reč o "ozbiljnim propustima u službi" podseća da bi "takve stvari kao što su ubistva, prikrivanja i mešanja u istragu danas bile nezamislive, upravo zbog mehanizama uvedenih poslednjih godina".