„Njujork tajms” o Đorđu Vujnoviću

Od našeg stalnog dopisnika

Vašington – Najugledniji američki dnevnik „Njujork tajms” objavio je poduži in memorijam povodom smrti Đorđa Vujnovića, Amerikanca srpskog porekla, kome je dodeljivanjem Bronzane zvezde, visokog vojnog odlikovanja, u oktobru 2010, priznat status heroja Drugog svetskog rata.

Đorđe Vujnović, rođen 1915. u Pitsburgu, gde je njegov otac stigao kao imigrant, a početak Drugog svetskog rata je dočekao u Beogradu, gde je studirao medicinu. Sa suprugom Mirjanom, iz okupiranog Beograda prvo je otišao u Tursku, zatim Jerusalim i Kairo i na kraju u zapadnu Afriku, gde je pristupio OSS-u, tajnoj službi koja je bila preteča CIA.

Kao poznavaocu prilika u Srbiji, poverena mu je organizacija misije spasavanja više od 500 američkih i savezničkih avijatičara, koji su, po povratku sa bombardovanja rafinerija u Rumuniji, koje su koristili Nemci zbog nedostatka goriva, prinudno sletali u Srbiju i bili sklonjeni na Ravnoj gori i okolini, sa četnicima pukovnika Dragoslava Mihailovića.

Vujnović je operaciju „Helijard”, započetu u avgustu 1944, vodio iz Barija. Misija je završena uspešnom evakuacijom ukupno 512 avijatičara, pilota i članova posada, sa improvizovanog aerodroma u selu Pranjani i njihovim prebacivanjem u Italiju. Iako su nemačke trupe bile u neposrednoj blizini, nije izgubljen nijedan avion niti je bilo ijedne žrtve.

Posle rata Đorđe Vujnović je OSS napustio sa činom majora i posvetio se biznisu, trgovini avionskim delovima. Operacija „Helijard” je međutim i posle rata iz diplomatskih i političkih razloga ostala vojna tajna (kao i Legija časti, kojom je 1948. predsednik Hari Truman odlikovao Dražu Mihailovića).

„Vujnović je bio genije koji je sastavio plan našeg spasavanja”, citira „Njujork tajms” Tonija Orsinija, navigatora bombardera B-24, koji je bio jedan od avijatičara spasenih iz Srbije. „On je bio heroj.”

Komemoracija Đorđu Vujnoviću održana je prošle subote u crkvi Sveti Sava na Menhetnu, a kako nam je rekla njegova ćerka Ksenija Vilkinson, penzionisani diplomata, sahrana će se obaviti naknadno, u Beogradu ili Novom Sadu.

M. M.