U vrtlogu strasti i smrti

„Krvave svadbe” (1932), Lorkinu ruralnu poetsku dramu u kojoj se prepliću teme neželjenih brakova, ljubomore i osvete, strasti, časti i morala, reditelj Miloš Lolić je na scenu minhenskog teatra postavio stilizovano, ukusno minimalistički, sa vrlo odmerenim emocijama. Lorkin uzavreli vrtlog lirskog i elegijskog Lolić je bitno očistio od balasti patetike i anahronije povišenog tona koji su prisutni u komadu, a udaljuju ga od savremene publike.

Igra glumaca fascinantno čvrsto iznosi rediteljeve ideje, odsečena je od prenaglašenih, melodramatičnih izliva osećanja, karakterističnih za Lorkinu poeziju tragike. Oni nastupaju hipnotički, uglavnom statično, svečano, zagledani u daljinu, pomalo odsutno. Osim bitnog kočenja vulkanskih provala osećanja, ta specifična, mirna odsutnost njihove scenske prisutnosti stvara i značenja fatalnosti, simboličke univerzalnosti radnje. Događaji prikazuju ritualnu smenu mladosti i zrelosti, tok života koji se cirkularno gasi i obnavlja, borbu ciklusa rađanja i smrti. U prvim slikama predstave koje otkrivaju vesti o skorašnjoj svadbi, svi likovi su na sceni – Majka (Ursula Burkhart), Nevesta (Kristina Pauls), Leonardova žena (Ksenija Tiling), Služavka (Mara Vidman), Susetka (Ilona Grandke), Leonardo (Oliver Miler), Mladoženja (Robin Sonderman), Nevestin otac (Žan Lik Biber), Drvodelje (Paskal Ridel, Maks Vagner), Rođak (Mihael Kiceder). Oni sede ili stoje, u nizu, u svečanom, dubokom miru. Samo nervozno lupkanje Leonarda, najindividualnijeg, jedinog imenovanog lika u drami, narušava tišinu, nagoveštavajući tragediju.

Scenski govor u predstavi je specifičan, ravan, stilizovano monoton, u skladu sa idejom ljuštenja neprikladnog Lorkinog patosa sa lica radnje. U pojedinim, dramski bitnim scenama, dolazi do horskog govora koji se konfrontira individualnoj ekspresiji. Taj spoj individualnih i horskih glasova simbolički izražava bitnu vezu između pojedinačnog i kolektivnog – konkretna radnja postaje opšta, jedan univerzalni mehanizam tragičnosti ljudskog života. Dinamiku igre bitno gradi i ritmično pljeskanje izvođača, kao i udaranje nogama ili stolicama u pod. U dramskim klimaksima su zvuci ovih udara vrlo intenzivirani čime se snažno pojačava tenzija recepcije. Oni ponekada imaju i dvostruku funkciju, kada i ilustruju radnju, na primer u sceni u kojoj lupkanje nogama označava i konjski topot, izraz dolazeće opasnosti.

Scenografija je svedena, nekoliko stolica su usamljeni rekviziti (oprema Marija Jelesijević). Prostor je metaforički efektno iskorišćen: na početku, scena je plitka, njena dubina je skraćena zavesom. Kako radnja napreduje i tragičnost uzima maha, zavesa se pomera unazad i otvara dubinu scene. Konačni, duboki, prazni, zjapeći prostor stvara upadljivo značenje simboličke praznine koja guta aktere, ističe njihovu metafizičku samoću. Ovi jaki utisci neispunjivog ništavila, ali i maglovite, opskurne a vrlo prisutne pretnje, pojačani su prisustvom dima koji se diskretno, sablasno umuvava među aktere, kao i sve glasnijim zvucima grmljavine koji pune tišinu i dodatno raspiruju nemir (dizajn zvuka Luka Ivanović). Ove hipnotičke scenske slike sugestivno izražavaju jedan od glavnih motiva Lorkine dramske poezije – motiv smrti koja neprestano visi nad glavama likova, predstavljajući njihovu neuklonjivu, mračnu senku.

Prvu sliku poslednjeg čina Lorkine drame koja se dešava u šumi i donosi buran rasplet radnje unutar ljubavnog trougla, nasilno okončanje vrtoglavih strasti između Neveste i Leonarda, Lolić je preveo u neodoljivo čistu scensku poeziju, katarzičnu, nezaboravno eteričnu. Akteri trougla sede u tami i dimu, Leonardo setno svira gitaru, Nevesta melanholično peva nadjačavajući se sa grmljavinom, a onda se izvodi njihov poslednji dijalog koji izgovaraju u mikrofone. Reči se uzbudljivo rasplinjavaju u disharmoniji mehanizovane buke dok je scena zasuta poetičnom, blagom kišom crvenih papirića koja simbolički označava prolivenu krv. Sledi epilog u vidu finalne, vizualno impozantno rešene scene gde su svi akteri fiksirani kao da su na staroj fotografiji koja će u budućnosti biti izvor sećanja na tragičnu nemogućnost opstanka stvarne ljubavi, u rigoroznom svetu lažnog morala.