Tradicija Soko-grada

Želja za očuvanjem tradicionalnih obeležja zapadne Srbije nije zaobišla ni Vrhpolje na Drini, jednu od 22 mesne zajednice na području opštine Ljubovija: ovdašnje etnoselo nalazi se na desnoj obali Drine, na osam kilometara od Ljubovije na magistralnom putu Šabac–Ljubovija–Užice.

– Etnokompleks ima šest drvenih magaza u kojima je od jednog do šest kreveta. Opremljene su ručno rađenim, brižljivo sakupljanim starim komadima nameštaja, krevetima, vitrinama, uz nezaobilazne fenjere. Uz ovakav ambijent ide i posebna domaća kuhinja: pite, gibanice, svadbarski kupus, gulaš, kačamak, pršute, proja, domaći hleb... ali i pića i sokovi koji se ovde prave od čistog voća – kaže Marijana Knežević, vlasnica Etnosela Vrhpolje.

Turistima koji žele i više od šetnji i čistog vazduha boravak u etnoselu nudi i kupanje u kristalno čistoj Drini ili i bezbednu plovidbu rekom u čamcima koji mogu da se iznajme.

Savet je da se ne zaobiđe nekoliko atraktivnih izletišta ovog kraja do kojih se od etnosela lako i brzo stiže:

Soko-grad je tursko utvrđenje koje nikada nije osvojeno. U podnožju grada čiji su tragovi postojanja još veoma vidljivi, blagoslovom episkopa šabačko-valjevskog Lavrentija izgrađen je manastir posvećen svetom Nikolaju Velimiroviću. Manastir, pored crkve, ima i apartmane, sobe za prenoćište, sale, biblioteku muzej, sportske terene, bazene. Na vrhu stene na temeljima Soko grada podignut je pozlaćeni krst visine 12 metara, dar porodice Vrobel iz Nemačke u znak pokajanja za učešće nemačkog naroda u bombardovanju 1999. godine. Do vrha putokaz je deset kapela u kojima su ispisane Božije zapovesti.

Mačkov kamen je krvavo poprište srpske i austrijske vojske iz Prvog svetskog rata, 1914. godine. Posle poraza u bici na Ceru, Austro-ugarska vojska ponovo je prešla Drinu i zauzela greben Gučeva, Boranje, Jagodnje i Sokolskih planina. Na svim tačkama 33. kote duž Drine vođene su danonoćne borbe "prsa u prsa". Najžešće je bilo baš na Mačkovom kamenu pa je nekoliko puta prelazio iz ruke u ruku. Na obe strane poginulo je u tim borbama 15.000 vojnika, a samo na Mačkovom kamenu više od 2.000. Mesto od zaborava čuva spomen-kosturnica na kojoj su uklesani stihovi:

"Neznani brate kad putem naiđeš/za jedan časak zastani u hodu
i svrati ovde gde spavaju žrtve/iz isposničke borbe za slobodu.

Pokloni se svetoj kosturnici njinoj,/opomeni se zatvarajući vrata
da pravo znači više nego sila/i da je David savladao Golijata".