Mapa opsade Niša iz 1737. godine

Niš – Kako se živelo u Nišu i kako je izgledao grad na Nišavi u periodu od oslobođenja od Turaka, 1878. godine pa sve do Drugog svetskog rata? Na ovo pitanje jedan od najboljih odgovora mogla bi da da jedinstvena kolekcija koju poseduje Goran Ćirić (55), koji već dve i po decenije živi i radi u Torontu, u Kanadi. Ovaj Nišlija, koji je u svom rodnom gradu završio građevinsko-arhitektonski fakultet, otišao je u Kanadu 1988. godine i već duže vreme je zaposlen u vladi provincije Ontario kao arhitekta i urbanista, odnosno prostorni planer.

– Kolekcionarstvom se bavim od malih nogu i ljubav prema starinama nasledio sam od roditelja, majke Milice i oca Jovana. Majka je veći deo radne karijere provela u nekadašnjem preduzeću za prikazivanje filmova „Slavica“, a otac, koji je pre nekoliko godina preminuo, bio je profesor sociologije na Filozofskom fakultetu. U početku su mi najzanimljivije bile porodične i slične fotografije, a kasnije sam sakupljao fotografije Niša, Pirota i ostalih mesta na jugoistoku Srbije. Kako je vreme prolazilo, posvetio sam se i retkim razglednicama ovog dela naše zemlje, tako da posedujem preko hiljadu originalnih razglednica i fotografija iz perioda od 1878. godine, odnosno iz vremena posle oslobođenja Niša i južne Srbije od Turaka, pa sve do Drugog svetskog rata – ispričao nam je Goran, koji ovih dana boravi u rodnom kraju.

Poseban deo vredne kolekcije Gorana Ćirića čine litografije Niša i okoline koje su objavljene u ilustrovanim časopisima u Engleskoj, Italiji, Francuskoj, Nemačkoj i drugim evropskim zemljama, a koje je on pronašao i koje čuva.

– Jedna od najvrednijih slika koju imam u kolekciji je original akvarela Feliksa Kanica, umetnika i istoričara, poznatog po tome što je 1864, tokom boravka u Nišu, obišao arheološki lokalitet Medijana i još tada tvrdio da se na njoj nalazi Carski letnjikovac rimskog imperatora cara Konstantina Velikog. Na tom akvarelu, starom preko 150 godina, naslikani su Stambol-kapija Niške tvrđave, most preko Nišave koji je spajao grad sa tvrđavom i vojnici – straža ispred nje. Ovu sliku pronašao sam i kupio u Nirnbergu pre tri godine sasvim slučajno. Prolazeći kraj mnoštva umetničkih dela, privukao me je poznati motiv – Niška tvrđava. Bio sam, naravno, veoma iznenađen i nisam mogao da odolim a da je ne kupim.

Još veće iznenađenje Goran Ćirić doživeo je u nemačkom gradu Osnabriku:

– U jednoj antikvarnici pronašao sam originalnu mapu opsade Niša iz 1737. godine. To je mapa iz vremena rata između Austrougarske i Turske i na njoj su svi detalji opsade Niša od strane austrougarske vojske sa upisanim i ucrtanim brdima, visoravnima i rekama i, svakako, naseljenim mestima oko Niša i položajima trupa i naoružanja.

Nedavno, pred polazak za Srbiju Goran Ćirić se susreo sa srpskim konzulom u Torontu i pokazao mu deo svoje bogate i vredne kolekcije. Obećao je srpski diplomata da će uskoro organizovati izložbu na kojoj će biti prikazane fotografije, razglednice, slike i sve drugo što je u kolekciji ovog Nišlije.

Kako kaže naš sagovornik, njegova najveća želja je da kolekciju koju je sakupio vide Nišlije i Piroćanci.