Svetkovanje

Kao crkveni i nacionalni praznik Vidovdan je tekovina novijeg vremena. Put do njegovog unošenja crvenim slovima u kalendar Srpske pravoslavne crkve dosta je dug i zanimljiv. Kao crkveni praznik Vidovdan će ući u kalendar tek 1892. godine, što znači skoro jedan vek posle nastanka kosovskih pesama, krajem XVIII i početkom XIX veka, koje će Vuk objaviti u Lajpcigu 1823. Karakteristična je borba za proglašenje Vidovdana za zvaničan državni i crkveni praznik.

Iako ga ne nalazimo u kalendarima XVIII veka, Vidovdan se pominje u napisima i pesmama o kosovskoj pogibiji po almanasima i književnim listovima prve polovine XIX veka. Od značajnijih pesnika Lukijan Mušicki peva već 1819. „Odu na Vidovdan 1839”, a Jovan Sterija Popović objavljuje 1842. elegiju „Spomen Vidova dana”. U obema pesmama inspiracije su refleksivno-istorijske, a ne mitske. Za čudo, kod Njegoša, čija pesnička interpretacija kosovske pogibije ima i mitske elemente, Vidovdan se pominje samo na jednom mestu.(...)

Kolebanja oko proglašenja Vidovdana za zvanični nacionalni i crkveni praznik biće i početkom XX veka. U kalendaru Male biblioteke za 1909. Vidovdan je, na primer, napisan običnim slovima. I u kalendaru sarajevske „Prosvete” za 1913, koji je uređen 1912, pre pobede srpske vojske nad Turcima, 15. juni (28. po novom kalendaru – prim. priređivača) kao Vidov i Lazarev dan neće biti označen crvenim slovima. Ali, već naredne godine, u kalendaru iste institucije za 1914, štampanom 1913, što znači posle Kumanovske bitke, ime Vidovog dana napisano je prazničnim, crvenim slovima. Iste godine Vidovdan je ušao u kalendar Kraljevine Srbije kao jedan od devet glavnih praznika koji se svake godine zvanično svetkuju. dakle, tek posle definitivne pobede nad Turcima, kojom su srpski ratnici, kao i arhaični ljudi prošlih vremena, dokazali da su dostojni herojskog pretka, Vidovdan je i zvanično uveden kao nacionalni, crkveni i narodni praznik.

Miodrag Popović, Vidovdan i časni krst, 1976. godine