Danas 71 godina od smrti Nikole Tesle

BEOGRAD - Danas se navršava 71 godina od smrti Nikole Tesle (1856-1943), jednog od najvećih umova 20. veka.

Srpski naučnik koji je najveći broj pronalazaka ostvario u SAD čiji je građanin bio gotovo 60 godina, umro je u jeku Drugog svetskog rata u Njujorku, 7. januara 1943.

Vest je obišla svet tek dva dana kasnije, kada je u hotelskoj sobi gde je živeo kao samac, pronađeno njegovo beživotno telo.

Teslin jubilej u Americi će ove godine biti posvećen 130. godini od njegovog doseljenja u tu državu, 1884. godine. Tim povodom će biti otkrivena dva spomenika u Filadelfiji i Vašingtonu.

Teslina naučna fondacija iz Filadelfije održaće 11. januara veliku memorijalnu konferenciju na kojoj će učestvovati američki naučnici, profesori i obožavaoci srpskog genija, a glavna tema biće „Uvođenje Nikole Tesle u nastavni plan i program SAD i drugih država sveta”.

Urna s Teslinim pepelom pohranjena je najpre na groblju u Njujorku a preneta je u Beograd 1951. godine i otad se čuva u Muzeju Nikole Tesle u Krunskoj ulici.

Međunarodni aerodrom u Beogradu nosi ime Nikola Tesla, a njegovim imenom nazvani su Elektrotehnički institut u Beogradu koji je osnovan 1936, srednja tehnička škola, biblioteka Univerziteta u Nišu, dve termoelektrane u Srbiji...

U Beogradu su spomenici Tesli postavljeni ispred zgrade tehničkih fakulteta na Buleveru kralja Aleksandra u Beogradu, na aerodromu Nikola Tesla u Beogradu.

Tesla ima spomenik u Užicu, kod jedne od najstarijih hidroelektrana na svetu Đetinje, kao i u krugu bivše tvornice sijalica Pančevu...

U SAD su dosad podignuta četiri spomenika Nikoli Tesli. Prvi spomenik podignut mu je na Nijagarinim vodopadima 1976. godine kao replika dela Frana Kršinića, spomenika u Beogradu, postavljenog ispred tehničkih fakulteta na Bulevaru kralja Aleksandra.

U Njujorku, na Menhetnu, u porti srpske crkve Svetog Save je podignuta bista Nikole Tesle.

Krajam oktobra prošle godine predsednik Srbije Tomislav Nikolić otkrio je spomenik Tesli ispred laboratorije u Šorhemu u Njujorku, delo Nikole Koke Jankovića, člana Srpske akademije nauka i umetnosti.

Četvrti Teslin spomenik u SAD otkriven je pred sam kraj godine u Silikonskoj dolini u samom centru grada Palo Alto. Statua u bronzi sa srebrnim prelivom prikazuje Teslu u prirodnoj veličini, a autor je kalifornijski umetnik Teri Gajer.

Nikola Tesla je rođen 10. jula 1856. u Smiljanu, u Lici, tada Vojna granica (Vojna krajina) u sklopu Austrije, danas Republika Hrvatska.

Rođen je u porodici Milutina Tesle, sveštenika Srpske crkve (tada Karlovačka mitropolija) i Georgine, Đuke, rođene Mandić, takođe u srpskoj svešteničkoj porodici.

Tesla je započeo školovanje u rodnom Smiljanu, nastavio u Gospiću, Rakovcu kod Karlovca, studirao je u Gracu i Pragu, ali studije nikada nije priveo kraju.

Pre SAD, radio je u Mariboru, Pešti, Strazburu i Parizu.

Evropu je napustio 1884. godine u nadi da će mu u Njujorku, tada čuveni pronalažac i industrijalac Tomas Alva Edison, za čiju firmu je radio još u Parizu, pomoći da realizuje svoje tehničke inovacije.

Godine 1885. u Njujorku je osnovao kompaniju „Tesla” kada je i započeo izradu prvih modela predviđenih za korišćenje naizmenične struje - inovacije koja je preobrazila svet. Edison je inače bio veliki protivnik Teslinog izuma, zbog činjenice da uložio veliki kapital u jednosmernu struju.

Pronašao je obrtno magnetno polje, indukcioni motor, generator i transformator, fenomen elektromagnetne rezonance i patentirao više izuma na kojima se zasniva savremena elektrotehnika.

U Evropu iz SAD-a Tesla je odlazio samo u dva navrata, 1889. i 1892. godine i oba puta boravio u rodnoj Lici.

Aprila 1892. stigao je u Gospić, gde je tada živela njegova teško obolela majka, koja je u njegovom prisustvu i umrla, 16. aprila. Mesec i po dana potom, na poziv delegacije opštine grada Beograda i Inženjerskog udruženja, doputovao je u kratku posetu Beogradu, bila je to jedina njegova poseta Kraljevini Srbiji.

Povodom stogodišnjice njegovog rođenja, 1956. jedinica za merenje visokog napona dobila je Teslino ime, kojim je nazvana i jedinica jačine magnetnog polja.

Arhivska građa iz Tesline zaostavštine je 2003. upisana u registar UNESKO-a „Pamćenje sveta”.