Iseljenička i useljenička Evropa

Misterija aktuelnog masovnog iseljavanja Albanaca s Kosova nije razjašnjena, mada je Hašim Tači rekao da su se u Prištini pojavile glasine da Nemačka velikodušno deli radne dozvole. Teško je u ovo objašnjenje poverovati, mada treba imati u vidu i to da albanska iseljavanja nisu neuobičajena. I to ne samo na Kosovu nego i u Albaniji, što se može videti iz statističkih podataka o migracionom saldu stanovništva sa pomenuta dva prostora. 

Migracioni saldo uključuje sva iseljavanja, ali i doseljavanja, i taj saldo je na Kosovu i Metohiji od 1991. do 2011. izrazito negativan – iznosi 886.000! Ovaj broj obuhvata i više od dvesta hiljada Srba i ostalih nealbanaca iseljenih iz pokrajine tokom devedesetih (i kasnije), ali i iseljavanja i doseljavanja Albanaca. Pa i onih iz susedne Albanije, čiji negativni migracioni saldo, takođe od 199. do 2011, iznosi oko milion! Pitanje je, naravno, gde su se stanovnici Albanije iseljavali, mada se najčešće pominju: Grčka, Italija, Švajcarska, ali i prostor Kosova i Metohije.

Izrazito negativan migracioni saldo KiM i Albanije uticao je i na rezultate popisa stanovništva: i Kosovo i Albanija su za dvadeset godina smanjile ukupan broj žitelja, i to južna pokrajina za 220.000, a Albanija za 320.000, iako oba prostora imaju izrazito pozitivan prirodni priraštaj. U pomenutih 20 godina on je Kosovu i Metohiji doneo 664.000 stanovnika više, a Albaniji 688.000.

Da nije bilo izrazito negativnog migracionog salda, Kosovo i Albanija bi zahvaljujući prirodnom priraštaju imali po nekoliko stotina hiljada stanovnika više, a ne manje. S tim što, kad je o Kosovu reč, sve brojeve treba uzimati s velikom rezervom, i zbog bojkota popisa i zbog mnogih nepotpunih evidencija. Činjenica je ipak da su ovi geografski prostori po demografskom minusu, u apsolutnim brojevima, slični Srbiji (bez južne pokrajine), koja u istom periodu ima izrazito negativan prirodni priraštaj (482.000), ali mnogo skromniji minus u migracionom saldu (158.000).

To ne znači da se iz Srbije proteklih godina nisu iseljavali, naprotiv, ali su se i doseljavali, i to u najvećoj meri srpsko stanovništvo (Hrvatska, BiH, Kosovo...). Zbog toga na popisu 2002, u odnosu na onaj iz 1991, Srbija beleži rast ukupnog broja stanovnika, a na sledećem 2011. godine pad i zbog negativnog prirodnog priraštaja i zbog negativnog migracionog salda.

S druge strane, u poređenju sa Srbijom, Hrvatska beleži mnogo veći migracioni minus (353.000). Sličan rezultat je na primer i kod Letonije (migracioni minus 352.000). Za Hrvatsku i Letoniju karakteristično je iseljavanje novih nacionalnih manjina u zemlje-matice – Srbiju, odnosno Rusku Federaciju.

S tim što je iseljavanje iz Hrvatske bilo u ratnim uslovima („Bljesak”, „Oluja”...). U periodu između popisa 1991. i 2011, Rusija takođe beleži, za svoje gabarite, skromno smanjenje broja stanovnika (5,4 miliona), jer je ukupan prirodni priraštaj, to jest odnos broja rođenih i umrlih u tom razdoblju bio rekordno negativan (12,5 miliona). Efekte negativnog prirodnog priraštaja umanjila su doseljavanja u ovu veliku zemlju, pa je ukupan ruski migracioni saldo pozitivan i iznosi 7,1 milion stanovnika!

Nasuprot tranzicionim zemljama od kojih je većina i(li) s negativnim migracionim saldom i(li) s negativnim prirodnim priraštajem, zemlje na zapadnijim prostorima Evrope su u ovim demografskim stavkama uglavnom u plusu. U nekima od njih prirodni priraštaj je približno jednak migracionom saldu (Norveška), dok je u drugima pozitivan migracioni saldo mnogo veći od prirodnog priraštaja (Švajcarska, Španija). U nekima (Italija) prirodni priraštaj je negativan, ali ukupan broj stanovnika je u porastu zbog velikih doseljavanja.