Porodičnu penziju dele i vanbračna deca

Žena, koja je iznenada u 46 godini ostala bez supruga, s kojim ima jedno dete, ni sanjala nije da će skromnu porodičnu penziju koju treba da prima njena maloletna kćerka, morati da podeli sa vanbračnom decom njenog pokojnog supruga, za koje nije znala ni da postoje.

Osim tuge zbog iznenadnog gubitka supruga, ova Beograđanka bila je, kaže za naš list, više nego očajna kada su je obavestili da će samo deo porodične penzije pripasti njenoj devojčici, a da će mnogo veći ostatak primiti troje dece, koje je njen pokojni suprug imao s dve prethodne žene i koje je zakonski priznao.

– Saznala sam za ovo troje vanbračne dece kada su mi se javile žene mog pokojnog supruga i zatražile da i njihova deca dobiju deo porodične penzije. On s tim ženama nije bio u braku, sa mnom jeste, pa mi nije jasno na osnovu čega sada traže deo njegove penzije, pita ona.

Upitani, kako zakon reguliše ovakve slučajeve i koliki deo penzije pripada detetu iz redovnog, a koliko iz vanbračne veze i da li na bilo koji način ova udova može od PIO fonda da zatraži da se taj novac od penzije isplaćuje samo njenom detetu, u PIO fondu kažu da je zakon više nego jasan i precizan.

– Pravo na porodičnu penziju po smrti korisnika prvenstveno imaju članovi uže porodice umrlog. Prema Zakonu o PIO, to je bračni drug (isključivo iz bračne zajednice) i deca (rođena u braku ili van braka ili usvojena deca, pastorčad), objašnjava Jelica Timotijević, direktor Sektora za odnose s javnošću u PIO fondu.

Vanbračni supružnici ne mogu da ostvare pravo na porodičnu penziju, nezavisno od toga koliko je trajala vanbračna zajednica. Ovo pravilo, međutim, dodaje ona, ne važi za vanbračno rođenu decu, koja su u svojim pravima potpuno izjednačena sa decom rođenom u braku.

– Dete stiče pravo na porodičnu penziju i ona mu pripada do navršenih 15 godina života, bez obzira da li se školuje. Posle toga penziju može da prima samo pod uslovom da ide u školu. Ova primanja mu pripadaju do kraja školovanja, a najkasnije do 20. godine života, ako pohađa srednju školu, odnosno 26 godina života, ako je na fakultetu. S tim što jednom godišnje mora da donose potvrde o školovanju, odnosno potvrde o upisanoj godini na visokoškolskoj ustanovi, objašnjava Timotijevićeva.

U slučaju kada pokojnik ima više dece pa i vanbračne, pravo na porodičnu penziju imaju svi. Iznos penzije, koja bi umrlom osiguraniku pripadala u času smrti, deli se na jednake delove prema broju dece koja imaju pravo na njegovu penziju.

– Ako je porodična penzija određena za više korisnika, može se isplaćivati kao jedna, ili po zahtevu, odvojeno, što bi se primenilo u ovom slučaju. Kako su deca maloletna, zahtev za porodičnu penziju podnosi svaka majka za svoje dete, odnosno decu, ističe naša sagovornica.

S obzirom na to da u ovom času udova nije u radnom odnosu, ona ima pravo na porodičnu penziju ako obavlja roditeljsku dužnost prema detetu koje ima pravo na porodičnu penziju. Po prestanku prava detetu, ona će nastaviti da prima suprugovu penziju u zavisnosti od toga da li je u momentu smrti ispunjavala uslov po godinama života i za samostalnu porodičnu penziju.

Na pitanje kakva je sudbina udovaca, odnosno oca koji ostane s decom, u PIO objašnjavaju, da udovac stiče pravo na porodičnu penziju u ovoj godini ako je do smrti bračnog druga navršio 57 godina života ili ako je do smrti supruge ili u roku od jedne godine, od dana njene smrti postao potpuno nesposoban za rad.

Udovac ima pravo na ova primanja i ukoliko obavlja roditeljsku dužnost, pod uslovom da on nije osiguran. Po prestanku prava dece, ocenjuju se uslovi za samostalnu porodičnu penziju udovcu. Sva deca, rođena u ili van braka imaju pravo na porodičnu penziju, odnosno izjednačena su u pravima, zaključuje Timotijevićeva.