Upečatljivi simbol

Vladičanski dvor Eparhije bačke Srpske pravoslavne crkve, u Novom Sadu, sa pokretnim stvarima u njemu koje su od posebnog kulturnog i istorijskog značaja, odlukom Vlade Srbije proglašen je nacionalnim dobrom.
To je najmlađi spomenik kulture kod nas. Nalazi se u Gimnazijskoj ulici 2 i u privatnoj je svojini.
Sagrađen je na mestu starog dvora koji je 1741. godine podigao bački vladika Visarion Pavlović. Zajedno sa Sabornom crkvom Svetog Georgija i zgradom Velike srpske gimnazije (Zmaj-Jovine gimnazije) predstavlja duhovno središte Srba u Novom Sadu, gradu koji zovu i srpska Atina.

Pošto je stari dvor stradao u buni 1849. godine, poznati arhitekta Vladimir Nikolić uradio je projekat za novo zdanje. Nova zgrada dvora bila je gotova i osvećena 1901. godine. Po arhitektonsko-stilskom rešenju, ova jednospratna zgrada je jedan od najupečatljivijih simbola Novog Sada.

Osnova Vladičanskog dvora je u obliku razvučenog ćiriličnog slova P sa nešto kraćim levim krilom, što je uslovljeno blizinom Saborne crkve. U oblikovanju je posebna pažnja poklonjena rešenju glavne čeone fasade sa naglašenim reprezentativnim karakterom uz prateće detalje koji joj daju posebno obeležje. Krov je nizak, pokriven eternit pločama. U prizemlju su dugački hodnici sa kancelarijama u nizu. Spratni deo, uslovljen drugačijom namenom prostora, ima izmenjen raspored u odnosu na prizemlje.

Pored brojnih pokretnih stvari od kulturnog i istorijskog značaja, spomenik kulture poseduje i zbirku koju čini 16 umetničkih slika – portreta proglašenim za kulturno dobro rešenjem Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS od 18. juna 1949. godine.

Ovo zdanje pripada opusu arhitekte Vladimira Nikolića koji ga je osmislio koristeći stilizaciju vizantijskih i srpskih srednjovekovnih arhitektonskih i dekorativnih elemenata.

Među merama njegove zaštite su i očuvanje konstruktivnih i dekorativnih elemenata uz zadržavanje kontura i volumena eksterijera, ali i rekonstrukcija krova primenom najkvalitetnijih materijala i zamena svih elemenata konstrukcije (greda, stubova, kosnika, rogova) u skladu sa savremenim zahtevima projektovanja, uz maksimalno očuvanje oblika krova sa svim njegovim dekorativnim elementima.

Predviđeno je i saniranje uličnih i dvorišnih fasada prema sačuvanim originalnim rešenjima, restaurisanje svih kamenih elemenata, obeležavanje informativnom tablom o specifičnom značaju i vrednosti novog spomenika kulture.

Pored samog objekta, određuju se i mere zaštite njegove okoline.