Bošnjaci neće bošnjački jezik

Novi Pazar – Nedavno saopštenje Odbora za standardizaciju jezika Instituta za srpski jezik SANU o statusu bosanskog ili bošnjačkog jezika uznemirilo je bošnjačke predstavnike u Srbiji, koji svi odreda smatraju da imaju apsolutno pravo da svoj jezik zovu bosanskim.

„Prema tvorbenim pravilima srpskog jezika od srpski narod izvodi se ekvivalentan naziv srpski jezik, od hrvatski narod izvodi se hrvatski jezik, a od bošnjački narod moguće je jedino izvesti bošnjački jezik, a nikako bosanski”, saopštio je nadležni odbor SANU, koje je potpisao predsednik tog odbora dr Ivan Klajn. Dakle, u srpskom jeziku je jedino ispravno jezik kojim govore Bošnjaci zvati bošnjačkim jezikom.

Međutim, predstavnici Bošnjaka u Srbiji smatraju da i oni koji govore srpskim jezikom, jezik ove nacionalne manjine imaju zvati bosanskim, a ne po pravilima svog jezika – bošnjačkim.

Bošnjačka akademija nauka i umetnosti (BANU, osnovana u Novom Pazaru a s centrom i u Sarajevu) podseća da je „SANU već imala jedno iskustvo s Memorandumom”.

U saopštenju BANU ističe se da „onaj ko ima osećaj intelektualne i moralne odgovornosti ne bi se nipošto upuštao u to da ponovo donosi odluke koje niti su utemeljene u bilo kakvoj naučno relevantnoj spoznaji, niti bi na te odluke imao ikakvo pravo.”

„Niko nema pravo da drugim ljudima i narodima određuje ko su, šta su, a pogotovo da određuje to kojim jezikom govore i kako se njihov jezik imenuje, što je SANU apsolutno nedozvoljeno i neosnovano ponovo učinila. Suvereno je pravo svakog naroda da svoj jezik naziva svojim istorijskim imenom, koje je njemu razumljivo i blisko i koje za njega ima faktičku istorijsku verodostojnost. Ne dopuštamo nikakvim srpskim lingvistima i filolozima da presuđuju o tome kako ćemo mi zvati naš jezik”, poručuje BANU.

Sandžački muftija Muamer Zukorlić kaže da, „ako bi bio do kraja ciničan”, onda bi srpsku kulturu i srpski jezik, nazvao vlaškom kulturom i jezikom jer su Bošnjaci vekovima Srbe nazivali Vlasima a njihov jezik vlaški, ali je svestan da bi to uznemirilo sve govornike tog jezika i buru kod jezikoslovaca.– Žao mi je što je SANU dala sebi za pravo da se na taj način sroza – kazao je Zukorlić. – Kod mene izaziva ružan osećaj to da srpska elita, oličena u SANU, ne korespondira s pozivom premijera na dijalog. On želi dijalog, on pruža ruku, ali ako ga srpska elita ne prati, onda to ostaje na nivou verbalnog poziva – kaže Zukorlić. On svakoga ko ima dilemu o postojanju bosanskog jezika upućuje da potraži Bosansko-turski rečnik iz 1631. godine, pre nego što je štampan Srpski rečnik.– SANU bi mogla da izađe iz mraka i prepusti drugima da budu to što jesu i što osećaju – poručuje sandžački muftija. Lokalni mediji i portali pod Zukorlićevom kontrolom preneli su i saopštenje Rijaseta Islamske zajednice BiH u kome stoji da je stav SANU o bosanskom jeziku rezultat napora „akademika nacionalista na sprovođenju velikosrpske hegemonističke politike na Balkanu”.

„Nije nam poznato da se ijednom drugom narodu i društvu osporava pravo na vlastiti jezik, vlastitu jezičku tradiciju, na istorijsko pamćenje, kulturu, nacionalni identitet, kao što se to od strane SANU i nacionalista akademika, u ime srpskoga naroda, osporava bošnjačkom narodu”, saopštava Rijaset i dodaje da „za Islamsku zajednicu u Bosni i Hercegovini nije prihvatljivo da bilo ko od bošnjačkih predstavnika na bilo kojem nivou i u bilo kojoj instituciji pravi kompromis oko imena bosanskog jezika i pokuša da ga se zameni nekim neustavnim terminima”.

Potpredsednik Bošnjačkog nacionalnog veća (BNV) Esad Džudžo kaže da je „rodni list bošnjačke pismenosti i kulture Povelja Kulina bana, napisana bosanskim jezikom i bosančicom, kao bosanskim pismom još 1189. godine”. On smatra da su „Bošnjaci svoj jezik kroz istoriju uvek zvali bosanskim”.– Na jeziku Bošnjaka naš jezik se naziva bosanskim, a na srpskom može da se naziva bošnjačkim – objašnjava Džudžo i dodaje da preporuka Odbora SANU nije obavezujuća za državne organe.

Profesor srpskohrvatskog jezika i jugoslovenskih književnosti Sead Biberović smatra da je „jezik vrlo pogodan za političku manipulaciju, a naročito samo ime jezika, koje je predmet dogovora i to obično političkih struktura, a ne stručnih krugova”.– Bez obzira na to što su srpski, bosanski, hrvatski i crnogorski, s naučnog stanovišta, jedan jezik i svaki od ovih naroda ima pravo da taj jezik zove kako smatra da je potrebno. Zato ni SANU, ni bilo koja druga akademija nauka ovih naroda nema pravo da kaže da taj jezik može da nosi ime samo jednog naroda – naglašava Biberović. – Ovakva odluka SANU neće doprineti poboljšanju odnosa između Srba i Bošnjaka, kako u Srbiji tako i u BiH. Siguran sam da će ovakva odluka dati krila nacionalistima iz redova Bošnjaka – ističe Biberović.

On veruje da institucije države Srbije odluku neće uzimati u obzir kada odlučuju o pitanjima zvanične upotrebe jezika nacionalne manjine Bošnjaka.

Iako je Institut SANU zaključio da „svi koji znaju srpski jezik, znaju i bošnjački” pa državnim institucijama u Srbiji i RS preporučio da deluju u skladu s tim, što bi značilo da su nepotrebni sudski tumači za bosanski jezik ili nastava na bosanskom (bošnjačkom) jeziku.

A u školama u Srbiji gde bošnjačka deca čine većinu od 2005. godine đaci, čiji se roditelji za to izjasne, slušaju nastavu na bosanskom jeziku, na njemu se štampaju udžbenici, ovaj jezik je, zajedno sa srpskim, u zvaničnoj upotrebi u nekoliko opština jugozapadne Srbije, izučava se na fakultetima, Viši sud u Novom Pazaru je dobio tumače za bosanski jezik…