Prirodnjački muzej slavi 120. rođendan

Prirodnjački muzej, jedan od najstarijih muzeja u Srbiji, slavi 120. rođendan. Pod svojim okriljem čuva više od 1.600.000 primeraka stena, minerala, fosila, biljaka, životinja, gljiva... Ima i specijalizovanu biblioteku osnovanu pre 110 godina sa 22.000 naslova knjiga, rukopisa, naučnih časopisa, geografskih i geoloških karata.

– Muzej je osnovan 19. decembra 1895. godine aktom ministra prosvete i crkvenih dela Kraljevine Srbije. Tada je nosio naziv Jestastvenički muzej. Prve zbirke prikupljale su se i čuvale u Jestastveničkom kabinetu Velike škole pod rukovodstvom Josifa Pančića, prvog srpskog botaničara i upravnika Liceja. Njegovu ideju o osnivanju muzeja ostvarili su njegovi sledbenici, među kojima su: Sava Petrović, Lazar Dokić, Jovan Žujović, Đoka Jovanović, Svetolik Radovanović, Sava Urošević, Dimitrije Antula i Mihajlo Petrović Alas. Prvi upravnik Jestastveničkog muzeja bio je akademik Petar Pavlović, paleontolog – priča Slavko Spasić, direktor Prirodnjačkog muzeja.

Na dan stogodišnjice Prvog srpskog ustanka, u prisustvu kralja Petra Prvog, otvorena je prva stalna izložba muzeja – 7. septembra 1904. godine. U toku Prvog i Drugog svetskog rata mnoge zbirke su oštećene ili uništene, ali se muzej posle toga oporavio.

– U Prirodnjačkom muzeju danas se čuva 120 zbirki u okviru kojih postoji i nekoliko stotina holotipova (prvi opisani primerak u nauci) i unikatnih primeraka minerala, stena, botaničkih i zooloških predmeta, među njima su biljne i životinjske vrste koje se više ne mogu naći na terenima Srbije jer su iščezle ili migrirale u druge predele – napominje Spasić.

Prirodnjačkom muzeju je 1972. godine pripojen Muzej šumarstva i lova, sa svojim zbirkama lovačkih trofeja i lovačkog oružja. U okviru muzeja postoji i specijalizovana naučna biblioteka, među najstarijim na Balkanu, osnovana pre 110 godina, sa više od 22.000 naslova.

Stručnjaci muzeja rade na zaštiti više značajnih lokaliteta i drugih prirodnih dobara paleontoloških lokaliteta „Gluvi potok”, Gornja Prebreza, Nosak, „Buštranje”, Babušnica – Valniš, Kostolac, kao i mnogih bioloških lokaliteta.

U sastavu muzeja je Galerija na „Beogradskoj tvrđavi” koju godišnje poseti više od 32.000 zaljubljenika u floru i faunu, dok brojne izložbe u muzejima širom Srbije obiđe više od 100.000 posetilaca.

Prirodnjački muzej je 2013. godine, zbog izuzetnih rezultata u radu i doprinosu razvoja kulture Srbije, dobio prestižnu nagradu „Mihajlo Valtrović” za najbolji muzej u Srbiji, koju dodeljuje Muzejsko društvo Srbije.

Ipak, 120 godina posle osnivanja, Prirodnjački muzej je i dalje u privremenom smeštaju bez stalne izložbene postavke koja bi na jednom mestu prikazala veliku prirodnu i kulturnu baštinu Srbije sakupljanu i čuvanu decenijama.