Kako je sarajevska Ilidža postala Kuvajt siti

Od našeg stalnog dopisnika
Sarajevo – Bosna i Hercegovina postala je jedna od najatraktivnijih destinacija za državljane zemalja Perzijskog zaliva, što dokazuje i činjenica da se u toj zemlji, iz godine u godinu, povećava broj  objekata u njihovom vlasništvu, izgrađenih uglavnom na nekadašnjoj srpskoj zemlji. Najbolji primer za to je Sarajevo, iz koga je u ratu proterano više od 150.000 Srba, sa svojim prigradskim opštinama (Ilidža, Ilijaš, Hadžići, Trnovo...) u kojima su bogataši iz Kuvajta, Sirije, Katara, Saudijske Arabije izgradili čitava naselja.

Ne zna se koliko su do sada Arapi u Federaciji BiH kupili srpskih imanja, ali je poznato da za vlasništvo nad njima nije potrebno izdvojiti mnogo novca. Do jeftinih poseda dolaze preko „svojih” kompanija koje se bave nekretninama. Takvih kompanija samo na Ilidži ima oko 140, a njihovi vlasnici su većinom Kuvajćani koji su u BiH došli pre pet godina.

Zbog promene demografske slike i sve većeg prisustva državljana zemalja Arapskog zaliva, sarajevsku opštinu Ilidža, čiju su većinu stanovništva sve do Dejtona činili Srbi (danas ih ima manje od 600), sada zovu „Ujedinjeni Ilidžanski Emirati”, „Kuvajt Siti”, ili „Dubai Siti”. Koliko je ta opština privlačna,  posebno Kuvajćanima,  ali ništa manje i Saudijcima, Katarcima, Emiraćanima, pa i Turcima, dovoljno govori i to da se na području Vrela Bosne, omiljenom izletištu Sarajlija i stranih posetilaca, nalazi i rezidencija kuvajtskog ambasadora i njegova privatna vila.

Sa proterivanjem Srba sa Ilidže, naravno, proterana je i ćirilica, ali dobrim delom i latinica, jer se danas na velikom broju objekata na prostoru te sarajevske opštine (restoranima, prodavnicama, kozmetičkim i frizerskim salonima...) mogu videti natpisi samo na arapskom jeziku. Direktor jedne agencije nekretnina sa sedištem na Ilidži nedavno je za jedan medij izjavio kako su „Bosanci na Ilidži postali manjima”, da se „ne osećaju kao u svojoj zemlji” i da se „sa svih strana čuje arapski jezik, nosi duga nošnja i klanja (moli Bogu) na ulicama i zelenim površinama“.

Direktor Biroa za ljudska prava Udruženja „Demokratska inicijativa sarajevskih Srba” (DISS) Dušan Šehovac juče je, prisećajući se jedne stare pesme o agama Sarajlijama, za „Politiku” rekao da na Ilidži „više vino ne piju age Sarajlije, već age iz Katara puše nargilu i piju čaj“.

Šehovac je rat proveo na Ilidži, gde i danas živi sa porodicom, i on, kako kaže, nije protiv masovnog dolaska i naseljavanja Arapa, ali  jeste protiv „okupiranja” parkova i zelenih površina koje nisu u njihovom vlasništvu.

„Nije problem što oni kupuju zemlju na Ilidži i što grade te ogromne zgrade, kakva je i ova koju  trenutno podižu u ilidžanskom naselju Lužani. Problem je to što su oni tu zgradu ogradili tako da se iza ograde našao i park u kome sam se prvo igrao ja a onda i moje dete, a sve donedavno i moje unuče. Dakle, nije tačno da oni dolaze u BiH kao turisti, oni dolaze i 'otkidaju' deo po deo ove zemlje, praktično praveći eksteritorijalne posede kojima domaći ljudi ne mogu ni prići, a kamoli ući”, kaže Šehovac.

Osim Ilidže i Sarajeva u kome je arapskim novcem, između ostalog, obnovljen hotel „Bristol”, sagrađeni tržni centri BBI i „Sarajevo siti centar”, Arapi su „zauzeli” i opštinu Hadžići u kojoj su izgradili turističko-rezidencijalno naselje, kao i opštinu Ilijaš, gde su u naselju Popovići, na zemlji kupljenoj od Srba, izgradili šezdesetak stambenih jedinica. Ko će u tom naselju stanovati i za čije potrebe je izgrađeno, tamošnji meštani ne znaju.

Sarajevski mediji često izveštavaju o „velikom podvigu” predsednika federalne opštine Trnovo koji je, ne tako davno, potpisao ugovor sa jednom kompanijom iz Ujedinjenih Emirata o izgradnju turističkog grada na području te lokalne zajednice. Projekat, kako se navodi, podrazumeva izgradnju hiljade stambenih jedinica, hotela, te trgovačkih centara, u šta će pomenuta kompanija „investirati oko dva i po miliona evra”.

Prema nekim informacija šeici s Bliskog istoka su do sada, uglavnom po ceni od pet evra po kvadratnom metru, oko Sarajeva pokupovali na stotine hektara zemljišta i već se polako „šire” prema Srednjoj Bosni, a posebno su im zanimljivi Kiseljak i Kreševo, ali i druga mesta uz autoput u izgradnji, odnosno svako koje je blizu vode i obiluje prirodnim lepotama.