Medački džep etnički očišćen

Od našeg stalnog dopisnika
Zagreb – Jučerašnji nastavak suđenja hrvatskim generalima Rahimu Ademiju i Mirku Norcu za ratne zločine počinjene nad srpskim stanovništvom u Medačkom džepu nije doneo neka nova otkrića, ali se iskazom svakog novog svedoka upotpunjuje i razbistrava slika tih krvavih zbivanja u septembru 1993. godine.

Tadašnji komandant kanadskog bataljona Unprofora koji je u Medački džep ušao odmah pošto su ga zauzele hrvatske snage – Tomas Džejms Kalvin – na osnovu onog što je video i zatekao na tom prostoru zaključio je da je izvršeno etničko čišćenje tog područja masovnim uništavanjem svega neophodnog za život – kuća, stoke, trovanjem bunara i odnošenja svega što je iole vredelo.

„Na području Medačkog džepa sprovedeno je etničko čišćenje na način da je zagađenjem vode, uništavanjem kuća i ubijanjem domaćih životinja učinjeno nemogućim za život” – bio je jasan Kalvin.

Sudija Marin Mrčela je izdiktirao u zapisnik iskaz koji je Kalvin dao pre nekoliko dana, u kojem napominje da je tadašnji brigadir Rahim Ademi „morao znati šta se dešava, jer se predstavljao komandantom operacije”. Za Mirka Norca, koji je komandovao 9. gardijskom brigadom koja je bila nosilac hrvatskog napada na Medački džep, Kalvin – kaže – nije ni čuo. Takođe je naveo da su pripadnici UN-a pregledajući teren našli „na stotine hirurških rukavica” iz čega je zaključio da se to ostavili hrvatski vojnici koji su uklanjali leševe za koje nisu želeli da ih pronađu pripadnici Unprofora. Zato je na pojedinim mestima i bio zaustavljan prolaz UN-ovim vojnicima.

Visoki kanadski oficir potvrdio je da su prilikom ulaska njegove jedinice Unprofora u Medački džep na njih pucali hrvatski vojnici. Zbilo se to 15. septembra i razmena vatre – tvrdi Kalvin – trajala je u razmacima i prekidima 16 sati. Na to je reagovao optuženi Ademi demantujući da je takvog sukoba uopšte bilo uz pitanje – kako je moguće da neki sukob toliko potraje a da nema žrtava. Neki raniji svedoci tvrdili su da je taj incident trajao kratko, jer da su hrvatske snage smatrale da se radi o srpskim a ne vojnicima UN-a, što je takođe „nategnuta” tvrdnja jer su kanadski vojnici bili u lako prepoznatljivim belim oklopnim transporterima UN-a.

I juče saslušani svedok iz redova mirovnih snaga UN Jozef Holand smatra da je u Medačkom džepu izvršeno etničko čišćenje. „Ono što sam lično vidio i prema podacima koje smo imali pokazuje da je postojala individualna i komandna odgovornost u odnosu na imovinu. Doslovno svaka kuća je bila uništena ili dovedena u takvo stanje da se u njoj ne može više stanovati, stoka je bila ubijena ili odvedena, bunari zagađeni naftom ili telima mrtvih životinja” – kaže on i napominje da „za to nije bilo nikakvog vojnog razloga ni opravdanja”.

Prema njegovim podacima hrvatske snage uništile su tada 140 kuća i preko 40 privrednih objekata. „Opseg razaranja ja bio takav da toliko uništenje ne može nastati u dva ili tri dana, pa čak ni u nedelju dana. Vojni stručnjaci inženjerci su mi rekli da je većina objekata uništena iznutra vatrom ili eksplozivom postavljenim unutar kuća” – rekao je Holand.

Jozef Holand bio je u to vreme oficir UN-a, pravni stručnjak, koji je poslat u Hrvatsku da ispita da li su počinjeni ratni zločini što je trebalo da posluži u donošenju odluke o osnivanju međunarodnog suda za to područje. Obišao je prvo Pakračku Poljanu i Vukovar, a zatim od 27. do 31. oktobra 1993. godine boravio i u Medačkom džepu.