Paviljon u Đardinima kupljen u vreme Kraljevine Jugoslavije

Od prve državne inicijative za učešće Kraljevine Jugoslavije na Bijenalu u Veneciji iz 1931, kada je u jednom dopisu jugoslovenski konzul u Trstu istakao da bi učestvovanje naše države na ovoj umetničkoj manifestaciji značajno doprinelo jačanju njenog kulturnog statusa u inostranstvu, pa do kupovine jugoslovenskog paviljona u Đardinima prošlo je sedam godina. Zanimljivu, a široj javnosti malo poznatu priču o tome kako je Kraljevina Jugoslavija došla do tog prostora, za „Politiku” ispričala je Ana Bogdanović, istraživač-saradnik na Odeljenju za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu, koja se bavila ovom temom.

– Jugoslovensko Ministarstvo prosvete taj prvi predlog o kupovini nacionalnog paviljona u Veneciji tada je odbacilo iz finansijskih razloga. Nakon potpisivanja Sporazuma o nenapadanju i prijateljstvu (Uskršnjeg pakta) između Italije i Jugoslavije 25. marta 1937. godine, čime su se politički odnosi između dve države značajno poboljšali, intenziviran je njihov dijalog u polju kulture koji je, između ostalog, doveo i do učešća Kraljevine Jugoslavije na Bijenalu u Veneciji 1938. godine. Pregovori o mogućoj izgradnji jugoslovenskog paviljona su započeti sredinom 1937. godine, kada je u Rimu otvorena velika izložba jugoslovenskih umetnika koja je organizovana u sklopu bilateralne kulturne saradnje između Italije i Jugoslavije – objašnjava naša sagovornica i dodaje da je jugoslovenski paviljon, zapravo, deo većeg zdanja koje obuhvata pet istovetnih izložbenih prostorija, čija je gradnja počela 1932. na ostrvu Sveta Jelena u Đardinima, prema planovima venecijanskog arhitekte Brena del Đudičea.

– Da će do kupovine paviljona doći postalo je izvesno kada je to, početkom januara 1938, knez-namesnik Pavle Karađorđević saopštio predsedniku Bijenala, grofu Đuzepeu Volpiju di Mizurati, koji je tada boravio u Beogradu zbog priprema reprezentativne izložbe „Italijanski portret kroz vekove”, održane tokom narednih meseci u Muzeju kneza Pavla. Prostorija namenjena Paviljonu Jugoslavije je počela da se gradi februara 1938. godine kako bi bila dovršena za svečanu inauguraciju 1. juna 1938. godine – zaključuje Ana Bogdanović.