Utvrđivanje prava na nepokretnostima

U katastru ili zemljišnoj knjizi upisuje se nosilac (titular) prava na nepokretnosti. Prilikom prenošenja podataka iz zemljišne knjige u katastar nepokretnosti utvrđuje se ko ima prava na nepokretnosti. To je ono lice koje je poslednje upisano, koje ispunjava uslove da bude nosilac prava, ili lice koje priloži ispravu podobnu za sticanje prava, na osnovu koje se to pravo izvodi iz prava lica koje je poslednje upisano u zemljišnoj knjizi, odnosno katastru zemljišta.

Između lica koje podnosi zahtev za upis i onoga koje je poslednje upisano mora da postoji pravni kontinuitet, što znači da onaj ko se upisuje izvodi svoje pravo iz prava prethodnika. To pravo se izvodi na osnovu pravnog posla kojim se obavlja prenos prava na nepokretnosti, a to može biti kupoprodajni ugovor, ugovor o prenosu prava korišćenja, ugovor o poklonu, ugovor o razmeni, sporazum o deobi bračne tekovine, kao pravni poslovi među živima; zatim pravni poslovi za slučaj smrti, kao što su ostavinsko rešenje, ugovor o doživotnom izdržavanju, sporazum o podeli imovine za života.

Pravni kontinuitet postoji i kada novi sticalac prava na nepokretnosti ne izvodi svoje pravo direktno od poslednjeg upisanog lica već od prethodnika koji nije upisan. U tom slučaju pravo na nepokretnosti se dokazuje pomoću isprava podobnih za sticanje prava na nepokretnostima, na osnovu kojih nisu izvedene promene u javnoj knjizi, ako među tim ispravama postoji pravni kontinuitet u odnosu na lice koje je upisano. Problemi nastaju kada neka od isprava nije podobna jer joj nedostaje odgovarajuća forma, a to je najčešće slučaj kada potpisi na ugovoru nisu overeni, ili je originalni dokument izgubljen, a postoji samo neoverena fotokopija. Tada kontinuitet mora da se dokazuje u sudskom postupku.

Kontinuitet sa prethodnikom ne zahteva se u slučaju sticanja prava na zemljištu po osnovu komasacije, vraćanja zemljišta ranijem sopstveniku, odnosno njegovom pravnom sledbeniku, zatim u slučaju eksproprijacije, dodele gradskog građevinskog zemljišta na osnovu pravnosnažne odluke nadležnog opštinskog organa, kod sticanja po samom zakonu i na osnovu odluke suda o sticanju svojine na originaran način.