Filmadžije protiv magnata

Uz takmičarske programe, ovogodišnji beogradski Festival kratkog metra, koji je završen kasno sinoć proglašenjem pobednika i uručenjem nagrada, predstavio je i bogat prateći program. Među 10 programskih celina, publika je bila zainteresovana i za filmove iz programa „Goja” i „Najbolje sa UNAFF-a”, posvećene dokumentarnim filmovima iz sveta.

U okviru saradnje sa Asocijacijom filmskog festivala Ujedinjenih nacija (UNAFF) iz San Franciska, čiji je izvršni direktor i osnivač Jasmina Bojić, prikazan je dokumentarni film „Ciganski karavan”, o putujućoj romskoj muzičkoj atrakciji, u režiji Džesmin Delal, koja je gošća festivala.
– Pre ovog filma, realizovala sam film „American Gipsy”, takođe o Romima, i mislila sam da više neću raditi filmove na tu temu. Međutim, prisustvovala sam koncertu romske muzike i pomislila kako bi bilo prikazati Rome kroz njihovu muziku u raznim delovima sveta, kako bi ih bolje razumeli. Širom sveta, obično se vidi samo jedna strana romske kulture, a ovo je prilika da ih upoznamo kroz vrhunske muzičke performanse. To mi je bila obaveza – ističe rediteljka Delal, u čijem filmu je Ema Redžepova jedna od glavnih protagonista, zajedno sa popularnim holivudskim glumcem Džonijem Depom, poštovaocem romske muzike.
– Džoni Dep je bio vrlo raspoložen da priča o svojim prijateljima Romima i romskoj kulturi koju dobro poznaje. Za mene je to bio odličan povod, ne samo zato što je on zvezda nego i zato što sam htela da pokažem kontrast između stereotipa o Holivudu i stereotipa o Romima. Džoni Dep je zaista velika zvezda u Holivudu, a kada nije na piratskom brodu, on je zainteresovan da uči i saznaje novo, pa tako i o romskoj kulturi i Romima – dodaje rediteljka Delal, čiji se film „Ciganski karavan”, uz česte komentare da je reč o romskoj verziji popularnog dokumentarca „Buena Vista Social Club” Vima Vendersa, s uspehomprikazuje na svetskim festivalima.

U pratećem programu „Goja”, posvećenom dokumentarnim filmovima koji su nagrađeni priznanjem „Goja”, godišnjom španskom filmskom nagradom, prikazan je film „Filmadžije protiv magnata” u režiji Karlosa Benpara.

Idejno, film je nastao još 1986. godine posle kongresa u Barseloni koji su organizovali filmski autori iz Katalonije sa ciljem da se pokrenu pitanja o zaštiti filma i autorskih prava filmskih stvaralaca. Kao rezultat ovog kongresa proistekao je manifest koji je potpisalo više od pet stotina svetskih reditelja, predvođenih Frensisom Fordom Kopolom, a kojim se zahteva da se film prikazuje onako kako su ga autori stvorili, bez izmena i komercijalnih zahteva producenata i uticajnih distributerskih kuća.

– Začetnik ideje o zaštiti autora bio je reditelj Fred Cineman, koji je predložio da se napravi serijal dokumentarnih filmova na temu zaštite autorstva u filmskoj umetnosti. Tako je i nastalo ovo jedinstveno svedočenje nekoliko značajnih autora filma, među kojima su Vudi Alen, Sidni Polak ili Miloš Forman, a koji su bili čelni ljudi američke filmske asocijacije „Director’s Hill” i veoma aktivni borci za zaštitu filma i prava autora, a ujedno i potpisnici manifesta. Film je značajan jer prikazuje najvažnija iskustva i svedočenja značajnih autora koji su bili žrtve manipulacije filmskih magnata – ističe reditelj Benpar koji je ubedio Miloša Formana da govori o izmeni njegovog popularnog dela „Kosa”, kada je za potrebe televizijskog prikazivanja filma izbačeno 11 plesno-muzičkih sekvenci.