Na današnji dan ubijen kralj Aleksandar Prvi
Na današnji dan 1934. godine, u Marselju, ubijen je Aleksandar Karađorđević, kralj Jugoslavije. O njegovoj pogibiji „Politika” je izvestila u broju od 10. oktobra. „Poginuo je kralj Aleksandar I” bio je naslov teksta uokvirenog crnim florom.
„Politika” je tog dana izašla na samo osam strana, bez oglasa i sve su bile posvećene tom šokantnom događaju. O svemu što se događalo u Marselju izveštavao je tada već doajen „Politike” Andra Milosavljević, urednik Spoljnopolitičke rubrike, saradnik lista iz vremena pre Prvog svetskog rata, a iz Pariza Mihailo Petrović koji je postao saradnik sredinom 1920-ih godina.
Kralj Aleksandar i Luj Bartu, nekoliko minuta pred atentat (Fotodokumentacija Politike)
S lica mesta, Milosavljević je slao telefonske izveštaje koji su tih dana zauzimali po nekoliko stranica „Politike”.
Smrtonosne hice u jugoslovenskog vladara ispalio je bugarski terorista Vlado Georgijev Černozemski. Pre nogo što će 9. novembra 1934. ubiti kralja i francuskog ministra spoljnih poslova Luja Bartua, bio je u intenzivnim kontaktima s Antom Pavelićem i pomagao obuku ustaša odabranih da učestvuju u organizaciji ove zavereničke akcije. Zato se često i s pravom ističe da je kralj Aleksandar bio prva žrtva fašizma.
Doživljavajući od početka jugoslovensku državu kao „veštačku versajsku tvorevinu”, Hitler i Musolini su dozvolili svojim ideološkim istomišljenicima da ubistvom njenog vladara zadaju težak udarac njenom opstanku. Upravo zato su beogradski intelektualci, okupljeni oko Slobodana Jovanovića, Jovana Žujovića, Nikole Stojanovića, u obraćanju knezu Pavlu u novembru 1934. godine, apelovali da se odmah krene s unutrašnjom konsolidacijom zemlje.
Jedna od omiljenih tema istoričara i publicista, i decenijama od tragičnog događaja, jeste promišljanje kakva bi bila budućnost Jugoslavije da se atentat nije dogodio. Svi se slažu da bi prilike u zemlji, u osvit Drugog svetskog rata, bile znatno drugačije.
Pripremajući atentat, ustaše su se sa svojim pomagačima iz tri revizionističke zemlje – Italije, Mađarske i Bugarske – nadale većoj destabilizaciji Jugoslavije, svesne da je reč o udaru na jedan od njenih najvažnijih stubova. Nasuprot takvim očekivanjima, kraljevina je čak nakratko stabilizovana. Aleksandra Karađorđevića su, pored većine Srba, iskreno žalili mnogi Slovenci i jugoslovenski opredeljeni Hrvati. O njemu se govorilo kao o „kralju-ocu” i „kralju-vojniku”, kome je Narodna skupština ubrzo dala zvaničnu titulu „Kralj Ujedinitelj”.
Подели ову вест
Komentar uspešno dodat!
Vaš komentar će biti vidljiv čim ga administrator odobri.
