Vek od obnove ruske patrijaršije

Značajni jubilej Moskovske patrijaršije, stogodišnjica uspostavljanja patrijaršije u Ruskoj pravoslavnoj crkvi i ustoličenja prvog patrijarha moskovskog i sve Rusije – Svetog Tihona, usred tektonskih promena izazvanih Oktobarskom revolucijom, započeo je svečanim molebanom koji je predvodio patrijarh moskovski i cele Rusije Kiril.

Koliko je početak Arhijerejskog sabora Ruske pravoslavne crkve u Hramu Hrista Spasitelja, koji se održava jednom u nekoliko godina, važan ne samo za duhovnu, već i za svetovnu Rusiju, pokazuje i pozdravni telegram predsednika Rusije Vladimira Putina učesnicima Sabra, objavljen na sajtu Kremlja.

Putin je naglasio da je odluka o oživljavanju patrijaršijske službe, koju je usvojio Lokalni sabor 1917/18 godine, predstavljala veliki, istorijski događaj u životu Ruske pravoslavne crkve, koja je umnogome odredila njenu misiju.

Docent pravnog fakulteta u Kragujevcu dr Zoran Čvorović, koji je doktorirao na temu razvitka ruskog prava u 17. veku, objašnjavajući značaj obeležavanja stogodišnjice Sveruskog pomesnog sabora, kaže da je posle patrijarha Adrijana, 1701. godine, ukinuta ustanova patrijarha. Tim činom ukinuta je i samostalnost ruske crkve u odnosu na državu.

– Od vladavine Petra Velikog, crkvom je upravljao kolektivni organ, odnosno sinod, na čijem je čelu bilo civilno lice, ili oberprokurator. Poslednja instanca koja je odlučivala o crkvenim pitanjima bio je car. Time su odnosi između ruske crkve i ruske države uređeni u skladu sa protestantskom tradicijom, gde je vladar glava autokefalne crkve, što je bilo protivno vizantijskoj tradiciji simfonije između crkve i države, koja je obezbeđivala kako saradnju, tako i samostalnost jedne i druge. Ovakav odnos između crkve i države biće promenjen posle nasilnog uklanjanja cara Nikolaja Drugog, kada je, samo nekoliko dana posle izbijanja Oktobarske revolucije, moskovski sabor izabrao za patrijarha Tihona koji je kasnije proglašen za svetitelja. Plan za osamostaljivanje crkve u odnosu na državu i obnovu ustanove patrijarha bio je pokrenut 1900. godine, upravo za vreme cara Nikolaja Drugog – napominje Čvorović.

On podseća da se od tog trenutka Ruska crkva emancipuje u odnosu na državu, koja je već u januaru 1918. godine pokazala svoje revolucionarno ateističko lice, donoseći deklaraciju o odvajanju crkve od države.

– Pre toga je već, dekretom o zemlji, crkvi oduzeta imovina, prestalo se sa državnim finansiranjem crkve, a ubrzo su, sredinom 1918, počeli progoni i ubistva klirika RPC. Patrijarh Tihon je pod nepoznatim okolnostima preminuo 1925. godine. Mnogi pretpostavljaju de je ubijen, a njegov grob je na čudesan način otkriven u Donskom manastiru, gde se i danas nalaze njegove svete mošti – ukazuje Čvorović.

Patrijarh srpski Irinej sa delegacijom SPC od danas do 8. decembra boraviće u Moskvi, na poziv patrijarha Kirila. Irinej će učestvovati na mnogobrojnim događajima i svečanostima kojima se obeležava ovaj značajan događaj u ruskoj istoriji.