Obnova srednjovekovne tvrđave Ram

Svaki kamen je očišćen ručno od biljaka i nataložene zemlje i ispran vodom, objasnila je Kalbije Nojan, glavni arhitekta projektantske kuće iz Ankare po čijem projektu se radi obnova.

Restauracija je pretežno obuhvatila radove na obnovi tri kule i četiri zidna platna. Najviše posla bilo je na kuli 2 koja je bila razrušena do temelja i koja je ove godine delimično obnovljena. Sanirani su delovi temelja i zajedno sa topovskim otvorima ozidana je do svoda, a i kule 4 i 5 su obnovljene. U restauraciji je korišćen isključivo originalni materijal, prirodni krečni malter, kamen iz lokalnog kamenoloma, a namenski je pravljena i opeka starog formata, kako bi se obezbedila potpuna autentičnost.

U obnovu Ramske tvrđave za sada je potrošeno oko 1,2 miliona evra, iako je početnim planom predviđeno 950.000, pojasnio je Mehmet Bajrak, koordinator turske Agencije za međunarodni razvoj i saradnju (TIKA) za Srbiju, koja je obezbedila  novac. Urađeno je 60 odsto od planiranih radova.

Nastavak obnove trebalo bi da usledi kada Zavod za zaštitu spomenika kulture Smederevo odluči kako će izgledati unutrašnjost tvrđave. Za drugu fazu potrebna su arheološka iskopavanja koja su vršena uporedo sa radovima. Istraživanja unutrašnjosti tvrđave započeta su 2015. godine sredstvima Ministarstva kulture i informisanja.

Istraživanjima je obuhvaćena površina od gotovo 1.500 kvadratnih metara, a otkriven je veliki broj objekata za smeštaj vojske i mnoštvo pokretnih arheoloških nalaza. Ti rezultati su važni za buduću prezentaciju i parterno uređenje unutrašnjosti tvrđave i njenog neposrednog okruženja, kao i za sklapanje potpunije slike o prošlosti i hronologiji samog utvrđenja, životu vojne posade, ali i okolnog naselja, navode u Zavodu za zaštitu spomenika kulture Smederevo.

Završetak restauracije je planiran za jul, uređenje tvrđave do kraja naredne godine, a planira se i obnova karavansaraja.

Za opštinu Veliko Gradište selo Ram, obnovljena tvrđava i obala Dunava pravi su turistički biseri ovog kraja. Do sada su turisti uglavnom dolazili sopstvenim prevozom, autobusima ili skelom preko reke. Znatno povećanje broja turista očekuje se nakon izgradnje pristana za putničke brodove, koji je u planu.

Prvi čovek Velikog Gradišta Dragan Milić ima velike ambicije za razvoj turizma, koji je i do sada u ovoj opštini bio prioritet, prvenstveno sa velikim ulaganjima u Srebrno jezero.

– Nadam se da će ovo biti ozbiljna turistička ponuda koja će privući još više gostiju, kojih je ove godine bilo za 10 odsto više nego prošle – rekao je Milić i najavio i biciklističku stazu koja će proći ovom trasom iz Banata, preko Zatonja, Srebrnog jezera i Velikog Gradišta, gde će se spojiti sa golubačkom stazom.

Selo Ram postaje muzej?

Dejan Radovanović, direktor smederevskog Zavoda za zaštitu spomenika kulture, kaže da je Ramska tvrđava nastala u važnoj fazi Turske imperije kada se širila ka severu i zapadu, kao i iz faze austrijsko-turskih ratova krajem 17. i početkom 18. veka od kada datira najveći deo danas vidljivih objekata.

 Nakon istraživanja oko 70 odsto unutrašnjosti tvrđave, arheolozi su došli do originalnog poda, ali i drugih detalja koji svedoče o tome kako je organizovan život u ovom utvrđenju.

– Otkriven je i niz objekata izgrađenih od 16. do 18. veka, kada tvrđava više nije omogućavala život vojnog logora. Pronađene su i puške iz 17. veka, lako naoružanje, alat, posude, ali i kineski porculan i staklo, što ukazuje na to da tvrđava nije bila samo vojno uporište već i kulturni centar ovog dela Srbije – kazao je Dragan Jacanović, arheolog Narodnog muzeja u Požarevcu.

Pronađeni predmeti će nakon restauracije biti izloženi u tvrđavi. Ideja Ministarstva kulture je da se čitavo selo Ram uredi kao eko-muzej.