Premijer Saksonije Lužički Srbin

Saksonac, uz to Srbin: neprocenjiv kvalitet za jednu istočnonemačku pokrajinu kojom su sve do sada vladali – zapadnjaci. Konačno jedan „osi” (istočnjak) i radosna vest za mnoge tamošnje građane, konstatovao je nedavno „Fajnenšel tajms” vest da će Stanislav Tilih (49), trenutno ministar finansija u pokrajinskoj vladi, uskočiti uskoro u premijersku fotelju koju napušta, pre roka, pod pritiskom lokalnih političara iz sopstvenog, konzervativnog tabora, ali i iz Berlina Georg Milbrat (CDU).

Na glavni politički položaj u „Slobodnoj državi Saksoniji” stiže prvi put jedan Lužički Srbin, pripadnik nacionalne manjine i zapadnoslovenskog plemena (na ovom tlu od šestog veka) koje je u vreme Nemačke Demokratske Republike imalo ustavom zagarantovanu kulturnu autonomiju.

S njegovim dolaskom okončava se, međutim, i era „okupatora”: prvi put će osamnaest godina nakon ujedinjenja u svih pet istočnonemačkih pokrajina predsednici vlada biti političari rođeni na tom tlu. Činjenica, očigledno, od kapitalnog psihološko-političkog značaja: veliki broj dobro plaćenih i veoma uticajnih položaja u politici i privredi pokrivali su godinama došljaci sa zapada i „instruktori” za tranziciju iz (birokratskog) socijalizma u (liberalni) kapitalizam. Saksonijom su, na primer, vladali (najpre) Kurt Bidenkof, veoma iskusni i ugledni konzervativni političar iz Ludvigshafena i (potom) manje poznat Georg Milbrat iz Sara.

Stanislav Tilih, otac dvoje odrasle dece, koji i dalje živi u selu sa jedva dve hiljade duša (Panšvic – Kukau), maturirao je u srpskoj gimnaziji u Lužicama a potom diplomirao mašinstvo u Drezdenu. Priključio se Hrišćansko-demokratskoj uniji (CDU) 1987 (postojala je i u vreme socijalizma na istoku, više kao politički folklor, nego politička snaga), izabran za poslanika (istočnonemačke) Narodne skupštine na prvim višestranačkim izborima 1989, a posle ujedinjenja bio poslanik u Evropskom parlamentu.      

Kurt Bidenkof ga je prvi put uveo u vladu 1999. godine. Bio je najpre ministar za odnose sa federalnom vlašću i evropska pitanja, potom šef vladinog ureda i zatim ministar za ekologiju.

Jedan je od retkih ministara koji su „preživeli” Bidenkofov pad (zbog nekih finansijskih afera) i našao se među izabranicima Bidenkofovog rivala Milbrata.

Istakao se kao veoma spretan i uspešan politički menadžer u vreme katastrofalnih poplava koje su 2002. pogodile Saksoniju. Oko pet milijardi evra, koje su stigle kao pomoć iz Berlina i Brisela, našlo se u rukama dobrog domaćina i nije, po običaju, proćerdano. Trenutno je, još neku nedelju, ministar finansija.

Tilih je, tako, skupio impresivno političko iskustvo, ali tek treba da se izbori za svoje ime: u širim nacionalnim razmerama on je gotovo nepoznat. Prva iskušenja ga čekaju krajem godine (lokalni izbori) a glavnu bitku, od koje će zavisiti dalji uspon njegove karijere, ili krah, vodiće naredne godine na pokrajinskim izborima. Prednost koju trenutno ima kao „domorodac” tada neće igrati posebnu ulogu: na zavičajnim emocijama dosad su uglavnom „igrali”, i profitirali, istočnonemački socijalisti, sada uključeni u Levicu. Iako Tilihovi konzervativci po trenutnim procenama mogu da osvoje blizu četrdeset procenata, većinu glasova bi mogla da osvoji i crveno-crveno-zelena koalicija (SPD, Levica i ekolozi).