Ćirilica kao simbol srpske kulture

Očekuje se usvajanje izmena Zakona o jeziku i pismu, u kome bi se pored ostalog trebala naći i odredba da je ćirilica matično pismo srpskog naroda, zbog čega će biti obavezna njena upotreba u službenoj prepisci svih republičkih, javnih i naučnih ustanova, u organima lokalne samouprave, preduzećima i medija u kojima je država većinski vlasnik.

Vuk Stefanović Karadžić je 1811. godine prilagodio ćirilično pismo srpskom jeziku.

Svestan svoje srpske pripadnosti i neminovne borbe za očuvanje svog nacionalnog identiteta, još davne 1848. godine, Svetozar Miletić je u čuruškoj crkvi pozivao narod na borbu protiv Mađara koji su nametali svoj jezik, gušeći time srpsku narodnost. Zvanično stanovište Austrougarske monarhije, prilikom aneksije Bosne i Hercegovine, bilo je da treba potpuno zabraniti ćirilicu, jer se time navodno brani zapadna civilizacija. Srpski jezik je trebalo preimenovati u „zemaljski”, a kasnije i u „bošnjački jezik”.

Radi ostvarenja svojih osvajačkih i nacionalnih ciljeva uvođeni su posebni zakoni u pogledu srpskog jezika i ćirilice, sve u cilju stvaranja novog poretka u Evropi. Na početku Drugog svetskog rata, ustaške vlasti su 25. aprila 1941. godine donele zakon po kome se zabranjuje upotreba ćirilice u javnom i privatnom životu, čime latinica postaje službeno i jedino pismo u NDH. Zabranjeno je štampanje knjiga na ćirilici a svi javni natpisi pisani ćirilicom morali su biti zamenjeni u roku od tri dana. I u vreme Josipa Broza, svaki onaj ko se protivio načinu političkog rešavanja srpskog pitanja u Jugoslaviji bio je smenjen i označen kao srpski nacionalista. Tako se i dr Blagoje Nešković, španski borac, prvoborac NOB-a, član KPJ od 1935. godine, predsednik Vlade Narodne Republike Srbije i potpredsednik Vlade FNRJ, pored ostalog, usprotivio političkom predlogu da se u Srbiji uvede latinica kao ravnopravno pismo ćirilici, sve u znaku jezičkog zajedništva i bratstva i jedinstva sa Hrvatima. Proglašen je velikosrpskim šovinistom i uz ostale primedbe smenjen je sa svih funkcija.

I danas je ćirilica kao simbol identiteta Republike Srbije i Republike Srpske trn u oku mnogima. Najavom ovih izmena zakona javljaju se neki antićiriličari koji nam ponovo drže lekcije, negirajući ono čemu su nas učili naši slavni preci, od Nemanjića, Lazarevića, Miletića, do Vuka, Dučića, Šantića, Kočića, Nušića, Crnjanskog, Andrića i mnogih drugih. Zato treba shvatiti da borba za ćirilicu nije nacionalizam ili šovinizam, to je potreba. Ćirilica mora da bude važan simbol prepoznavanja srpske kulture i srpskog naroda.

Milivoje Mišo Rupić,
Beograd