Patrijarh bez trona

Spomenik patrijarhu Pavlu, koji je nedavno otkriven na platou ispred Crkve Svetog Marka, izazvao je različite komentare u javnosti. Bilo je dosta zamerki što je spomenik okrenut prema kafiću, a ne prema crkvi. Mnogi verovatno ne znaju da su prostorije u kojima se kafić nalazi vlasništvo Srpske pravoslavne crkve, na kojoj se ostvaruje ne mali iznos zakupa. Ako je patrijarh Pavle najpoštovaniji među pravoslavnim patrijarsima, a jeste, Srpska pravoslavna crkva bi morala da se odrekne profita od izdavanja lokala i umesto kafića otvori spomen galeriju koja bi sadržala fotografije i eksponate koji svedoče o životu i radu uvaženog patrijarha. Ono što najviše smeta posmatraču je čudan i neprirodan položaj spomenika. Pošto nedostaje tron, čini se da jednim delom visi u vazduhu. Izgleda kao da svakog trenutka može da se prevrne na leđa. Ovako kako je izvajan i postavljen, najviše asocira na dečju klackalicu.

Spomenik je trebalo postaviti u središnji deo Tašmajdanskog parka, gde bi u zelenilu plenio poglede dece i odraslih, a ne tik uz okretnicu tramvaja.
Lik patrijarha odaje smirenost. Pogled mu je spušten na ruke, tako da se čini da se pomirio sa sudbinom koja ga je zadesila. Pošto je spomenik, kako je rečeno, rađen na osnovu fotografije na kojoj patrijarh sedi u tramvaju, vajar nije smeo da ga liši sedišta i na spomeniku. Ako su „gradski oci” već doneli odluku o podizanju spomenika, zašto nisu raspisali konkurs i formirali komisiju od eminentnih likovnih stručnjaka, koji bi odabrali najuspešniji predlog.

Vladika Stefan, koji je u komisiji predstavljao SPC, bar je pošteno izjavio da se ne razume u umetnost i da ne može da procenjuje umetnička dela, što sa ostalim članovima odbora i komisija nije bio slučaj. Zato je spomenik njegovoj svetosti takav kakav jeste.

Gradske vlasti su odlučile da se u rakovičkom manastiru postavi još jedan isti spomenik, samo nešto veći. Bilo bi lepo da patrijarh dobije bar tronožac na kome bi mogao da se odmori.

Dr Miroslav Todorović,

Beograd