Poziv u pomoć ispisan na ceduljicama

Na plato jedne od stambenih zgrada na Vračaru, samo u jednom danu doletele su tri ceduljice na kojima je istim rukopisom bilo ispisano: „Pomozite mi”. Komšije su pretpostavile da ih je kroz prozor bacila njihova komšinica koja je, pošto je preživela dva moždana udara, bila slabo pokretna. Smatrajući da je njihova obaveza da nadležne obaveste o onome šta se dogodilo, pozvali su policiju.

Malo je prošlo, a patrola je bila pred vratima stana njihove komšinice. U njega, međutim, nisu mogli da uđu jer su vrata bila zaključana, a na njihove pozive niko nije odgovarao. Kada su se policajci treći put vratili s namerom da nasilno uđu u stan, sin bolesne žene je otključao vrata. Od prizora koji su zatekli, članovi patrole su zanemeli. Bolesna žena ležala je na sredini sobe, potpuno naga. Protiv sina pokrenut je krivični postupak.

Ovo je primer da je nasilje prijavljeno na neuobičajen način, ali je informacija za policiju bila tačna. U beogradskom Prvom osnovnom tužilaštvu koje je postupalo u ovom, ali i mnogim drugim slučajevima porodičnog nasilja, za naš list kažu da se neretko susreću i sa lažnim prijavama. Zajednički imenitelj za „lažne prijavljivače” nasilja u porodici, kako kažu u tužilaštvu – ne postoji. Sklone su mu osobe iz svih slojeva društva i uzrasnog doba, a motivi iz kojih to rade su različiti.

– Najčešće je reč o osveti, uceni radi ostvarivanja određene materijalne koristi, nezadovoljstvu zbog kršenja obećanja člana porodice da će prestati da pije alkohol ili koristi narkotike. Kod bračnih partnera preljuba je često motiv za lažno prijavljivanje ili, pak, svedočenje na sudu. Ukoliko, recimo, tokom postupka za razvod kažete da se protiv supružnika vodi proces za nasilje u porodici, to će sud ceniti kao jednu od bitnijih okolnosti tokom donošenja odluke. Zato, prilikom lažnog prijavljivanja nasilja u porodici često dolazi do zloupotrebe dece, a u većim porodičnim zajednicama mališane zloupotrebljava i tazbina i pobočni krvni srodnici – navode u Prvom osnovnom tužilaštvu.

Odeljenje za borbu protiv nasilja u porodici ovog tužilaštva je za godinu dana primene zakona postupalo po više od 600 prijava za ovo krivično delo. Nakon podnošenja prijave, navode u tužilaštvu, tim za koordinaciju, koji čine postupajući zamenik javnog tužioca, voditelj slučaja Centra za socijalni rad i nadležni policijski službenik, procenjuje postojanje visine i stepena rizika od nasilja. Ukoliko tim utvrdi da u konkretnom slučaju postoji visok stepen rizika, postupajući zamenik javnog tužioca sprovodi dokazne radnje kako bi utvrdio da li su u konkretnom slučaju ostvareni svi bitni elementi krivičnog dela nasilja u porodici.

Među prijavama po kojima je postupano, bilo je i onih lažnih, odnosno onih kod kojih je uočena zloupotreba prava.

– Ukoliko se tokom izvođenja dokaza u postupku zbog nasilja u porodici utvrdi da je došlo do lažnog prijavljivanja ili svedočenja, tužilaštvo po službenoj dužnosti započinje krivično gonjenje osobe koja je to uradila, ali najpre utvrđuje da to nije učinila zbog opravdanog straha ili lične percepcije. Ukoliko ne postoje svi elementi koji bi ukazivali na nasilje u porodici, to ne znači da će odmah postojati krivično delo lažnog prijavljivanja ili davanja lažnog iskaza. U svakom konkretnom slučaju, procenjuje se subjektivni osećaj žrtve, a to je posebno važno kada se kao posledica krivičnog dela nasilja u porodici javlja ugrožavanje spokojstva ili duševnog stanja člana porodice – navode u tužilaštvu.

Lažno prijavljivanje ili davanje lažnog iskaza lakše je dokazivo kada je reč o fizičkom, nego psihičkom nasilju. Veštačenjem povreda koje žrtva ima može da se utvrdi da one nisu nastale u vreme i na način kako je ona to navela u prijavi. Takođe, ukoliko prilikom samog prijavljivanja nasilja u porodici postupajući tužilac, na osnovu svih raspoloživih dokaza, izjava učesnika događaja i očevidaca, utvrdi da je u konkretnom slučaju reč o lažnom prijavljivanju, on daje nalog nadležnoj policijskoj stanici da se protiv navodne žrtve podnese krivična prijava.