Srpska deca i hrvatska himna

Posle objave gradonačelnika Vukovara Ivana Penave o ponašanju srpske dece pri intoniranju hrvatske himne, svakako je potrebno podsetiti na neke podatke vezane za nastanak pesme „Hrvatska domovina”, koja je zvanična himna Republike Hrvatske. Možda će ti podaci nešto da izmene u ponašanju srpske dece, a verovatno će uticati i na onu hrvatsku mladost koja pod uticajem Tompsona ide ka ekstremnoj desnici.

Muziku za „Lijepu našu” je napisao Srbin Josif, ne Josip, Runjanin, koji je rođen u Vinkovcima, 1821. godine, gde je kršten u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Josifov otac Ignjat bio je sin sveštenika Petra, koji je činodejstvovao u Kuzminu. Hrvatska stručna, a pogotovo nestručna javnost, permanentno pokušava da ukaže da je Runjanin na stihove „Hrvatske domovine” samo dodao tuđu melodiju, kojoj on nije autor, ali nema taj kritički stav prema Deželićevim pesmaricama, gde se pesma prote Vase Živkovića „Rado Srbin ide u vojnike” pojavljuje sa stihovima „Rado Hrvat ide u vojnike”.

Josif Runjanin je preminuo u Novom Sadu 1878. godine i sahranjen je na tamošnjem Uspenskom groblju, gde se nalazi i njegov spomenik, koji ima „posebnu umetničku i arhitektonsku vrednost”. Podatak o njegovoj smrti nalazi se i u knjizi IV Matice umrlih Sv. Uspenske crkve (1872–1882) u Novom Sadu. U rubrici „Veroispovedenije”, napisan je podatak „vostočno”.

Dobro bi bilo da se iz Hrvatske organizuju ekskurzije radi obilaska grobnog mesta Josifa Runjanina, i tom prilikom ukaže na njega kao Srbina pravoslavne veroispovesti, kao što je to bio i Nikola Tesla. Tada bi mogli u Petrovaradinu da posete i rodnu kuću bana Josipa Jelačića, koga je za bana „ustoličio” srpski patrijarh Josif Rajačić.

Možda bi srpska deca sa ovim saznanjem bez ustezanja ustajala prilikom intoniranja hrvatske himne, a možda bi ova saznanja uticala pozitivno i na svest hrvatske dece.

Uz ove podatke vezane za muziku hrvatske himne treba se podsetiti i na emotivni odnos autora stihova „Hrvatske domovine” Antuna Mihanovića (1796–1861) prema jednoj Srpkinji. Mihanović je bio prvi austrijski konzul u Kneževini Srbiji (1836–1838) i mnogo se bavio u kući brata kneza Miloša Obrenovića gospodara Jevrema. Njega je u salon gospodara Jevrema privlačila Jevremova ćerka Anka, koja se bavila književnošću i muzikom. Anka, rođena 1921. godine, bila je duhovita i mila osoba i sa svojih 16–17 godina probudila je ljubavna osećanja Antuna Mihanovića. No, knez Miloš je prekinuo bilo kakve namere četrdesetogodišnjeg Mihanovića i zahtevao od Beča da ga povuče, pa je premešten u Solun. Pod uticajem ovog „ljubavnog poraza” Mihanović Anki Obrenović posvećuje stihove naslovljene „Kamena djeva”.

Dejan Tomić